تیتر خبرها

«دریایی ازدروغ» (SEA OF LIES)

گزارش دست اول از چگونگی حمله کورکورانه کشتی نیروی دریایی آمریکا به پرواز شماره ۶۵۵ ایران‌ایر در اوج جنگ ایران و عراق و چگونگی تلاش‌های پنتاگون برای سرپوش گذاشتن بر این واقعه بعد از کشته‌شدن ۲۹۰ غیرنظامی بی‌گناه

هفته نامه نیوزویک، ۱۳ جولای ۱۹۹۲

گزارش ویژه : در سوم جولای ۱۹۸۸، کشتی جنگی آمریکایی، یک فروند هواپیمای مسافربری ایرانی را منهدم کرد و باعث کشته‌شدن ۲۹۰ نفر غیرنظامی شد. این مطلب گزارشی حقیقی از چگونگی حادثه است و این‌که چگونه پنتاگون در تلاش بود تا بر این اشتباه فاحش و غم‌انگیز سرپوش بگذارد:

صعود از نردبان ترقی در نیروی دریایی مدرن عصر ما از راه‌های متعددی امکان‌پذیر است. افسران این نیرو با خدمت در پهنه دریا و یا در گستره بی‌کرانه آسمان‌ها می‌توانند هر روز درجه‌ای بالاتر را بر دوش خود ببینند. فقط کافی است کشتی خود را از میان امواج پرتلاطم تکنوکراسی به‌سلامت عبور دهند. اما، همانند عهد روم باستان، همچنان تنها راه مطمئن برای رسیدن به قله‌های افتخار، پیروزی در دریاست. با این‌حال، امروز نیز شغل اینان دل به دریا زدن و خطرات را به جان خریدن است.

ویل راجرز سوم (Will Rogers III)، کاپیتان نیروی دریایی آمریکا، در تمام دوران حرفه نظامی‌اش مهیای رزم و جنگ بود. او در دسامبر ۱۹۶۵ که حکم خود را گرفت ۲۷ سال داشت و این برای ورود به نیروی دریایی، کمی دیر به‌حساب می‌آمد، اما او با رفتار بی‌باکانه و جا کردن خود در دل کارکنان ستاد عملیات‌های نیروی دریایی- که دوستانش در رده‌ها و مناصب بالاتر از او بودند- توانست جبران مافات کند. راجرز در سال ۱۹۸۷ به فرماندهی ممتازترین و پیشرفته‌ترین کشتی جنگی نیروی دریایی، که رزمناوی مجهز به سامانه Aegis بود، منصوب شد. به نظر می‌رسید ناو یک میلیارد دلاری وینسنس (Vincennes)، بخت مسلم او برای رسیدن به درجه سرفرماندهی ناوگان دریایی باشد، ولی راجرز که همانند بسیاری از افسران دریاییِ زمان صلح، هدف هیچ شلیکی قرار نگرفته بود، در آرزوی زد و خورد لحظه‌شماری می‌کرد، تا این‌که در سوم جولای ۱۹۸۸ به مراد دلش رسید.

او در یک رویارویی در خلیج فارس به تعقیب دشمن پرداخت و با آن درگیر شد و در حالی‌که به صندلی فرماندهی‌اش در مرکز اطلاعات رزمی ناو تکیه داده بود، تصمیمات سرنوشت‌سازی گرفت که مرگ و زندگی را رقم زد. این همان لحظه‌ای بود که برای روبه‌روشدن با آن آموزش دیده بود و مدت‌ها با این تلقی که نقطه اوج حرفه نظامی‌اش را تحقق بخشد، بی‌صبرانه انتظارش را می‌کشید.

اما این حادثه به هر چیزی شبیه بود، الا نبرد واقعی. راجرز، در یک غفلت آشکار و مفتضحانه، ایران و ایالات متحده آمریکا را به رویارویی مشکوک و نسبتاً محرمانه‌ای کشاند که سیاستمداران از علنی‌ساختن آن اکراه داشتند و مقامات بالا نیز اشتیاقی به راه‌انداختن آن نشان نمی‌دادند. دشمن او نه یک نیروی دریایی منظم، بلکه نیروهای نامنظم و به‌هم‌ریخته‌ای بودند که در قایق‌های تندرو و مسلح به سلاح‌های سبک در مقابلش مانور می‌دادند. نبرد رزمناوی مجهز به سامانه Aegis با این قایق‌های کوچک و زبل مانند تیراندازی به‌سمت خرگوش‌های تیزپا با موشک‌های هدایت‌شونده راداری بود و در پایان رزم نیز همه دیدند که غیر نظامیان بی‌گناه قربانی جاه‌طلبی او شده‌اند: ۲۹۰ تن خدمه و مسافر یک هواپیمای ایرباس ایرانی که مردان کاپیتان راجرز، آن را با هواپیمای جنگی دشمن اشتباه گرفته بودند.

انهدام پرواز شماره ۶۵۵ ایران‌ایر یک ضایعه هولناک انسانی بود. این حادثه وجهه جهانی آمریکا را خدشه‌‌دار کرد و احتمالاً باعث شد تا ایران، آزادشدن گروگان‌های آمریکایی در لبنان را به تاخیر بیندازد. این حادثه در سابقه نیروی دریایی به‌عنوان یک رسوایی حرفه‌ای ثبت و ماندگار شد. گران‌ترین کشتی جنگی نیروی دریایی که برای هدف‌گیری و انهدام هم‌زمان ۲۰۰ موشک مهاجم طراحی شده بود، در اولین نبرد خود یک هواپیمای مسافربری حامل غیرنظامیان بی‌گناه را ساقط کرد. نیوزویک علاوه بر این موضوع، دریافته است که وینسنس در زمان شلیک به‌سوی هواپیمای ایرباس ایرانی، با نقض آشکار قوانین بین‌المللی، در حریم آب‌های ساحلی ایران بوده است. مقامات ارشد پنتاگون از همان ابتدا فهمیدند که با برملاشدن کل حقیقت رسوایی وینسنس، مجبور می‌شوند چندین ماه عنوان‌ها و تیترهای تحقیر‌آمیز و خفت‌بار جراید را ببینند و دم نزنند.

پس نیروی دریایی ایالات متحده آمریکا همان کاری را کرد که همه ناوگان‌های دریایی پس از ارتکاب اشتباهات هولناک در دریا انجام می‌دهند، دروغ گفت و مدال اعطا کرد.

این داستانِ افتضاح نیروی دریایی است، افتضاح یک ناخدا، خدمه وحشت‌زده کشتی او و تلاشی که بعد از آن برای پنهان‌کردن حقایق صورت گرفت. این کاوشی است که مجله نیوزویک به همراه سرویس شبانگاهی شبکه ABC انجام داد و به‌علت کارشکنی و عدم پاسخ‌گویی مقامات ارشد نیروی دریایی، حصول نتیجه ماه‌ها، به تعویق افتاد. بعضی‌ها خیلی ساده اصل ماجرا را منکر می‌شدند. بعضی از دریانوردانی که در صبح آن روز جولای ۱۹۸۸ روی وینسنس بودند، هنوز هم در حال درمان و مداوا و دست و پنجه نرم کردن با عذاب وجدان هستند. ولی تحقیقات رسمی پنتاگون در مورد این حادثه موسوم به گزارش فوگارتی(Fogarty)، تلفیقی است ماهرانه از سانسورحقایق، حقایق نیم‌بند و فریب‌های آشکار. این سرپوشی بود که مهر تائید دریاسالار ویلیام کراو (William Crowe)، رئیس وقت ستاد مشترک فرماندهی را بر خود داشت.

کاپیتان راجرز هفته گذشته در برنامه Nightline بار دیگر بر «درست‌بودن» تصمیم خود اصرار کرد و گفت که صرفاً به‌خاطر محافظت از کشتی و نیروهای خود اقدام به شلیک کرده است. اسناد مکتوب، نوارهای صوتی و تصویری کشتی‌هایی که در آن حادثه دخیل بودند از طبقه‌بندی محرمانه خارج شده بود که نیوزویک با مراجعه به آن‌ها و نیز بررسی بیش از صد مصاحبه توانست قطعات پازل گزارشی را در کنار هم بچیند که بر داستان دفاع خویشتن‌دارانه ناخدا خط بطلان می‌کشد. با توجه به مبهم‌بودن نحوه اجرای قواعد درگیری و دسترسی آن جوانک‌های وحشت‌زده به فناوری‌های مهلک، حکایت آن‌ها در عصر جنگ‌های «محدود» به ضرب‌المثل تبدیل شده است. حکایت کهنه‌ای از تفرعن جنگجویی که دیوانه‌وار، به جنگ عشق می‌ورزید.

* یک صبح تیره و تار

در ساعت ۶:۳۳ دقیقه صبح روز دوم جولای به وقت محلی، کاپیتان راجرز در خوابگاه تنگ و کوچکش در وینسنس مشغول اصلاح صورتش بود که تلفن خوابگاه زنگ زد. هنوز دو ساعت از طلوع خورشید نگذشته بود، اما گرمای صد درجه فارنهایت در آن صبح به حدی بود که سیستم‌های خنک‌کننده کشتی هم از پَسِ آن برنمی‌آمدند. دانه‌های ریز شن از سرزمین‌های عربی به‌سمت خلیج خیز برداشته و هوا را با غبار زردرنگی کدر کرده بودند. راجرز گوشی تلفن را برداشت. در آن سوی خط افسر ستاد در مرکز اطلاعات رزمی کشتی- مرکز اعصاب کشتی در دو طبقه پایین‌تر از کابین او – صحبت می‌کرد. «فرمانده، بهتره بیایین پایین. به نظرم مونت‌گومری دستش رو توی لونه مار کرده.»

در حدود ۵۰ مایلی شمال شرق، مونت‌گومری، ناو محافظ نیروی دریایی ایالات متحده از سمت غرب در حال ورود به تنگه هرمز بود. نفت‌کش‌هایی که حامل نیمی از نفت وارداتی جهان هستند، همه روزه از تنگه هرمز- که عرض گلوگاه آن فقط ۳۲ مایل است- می‌گذرند. این تنگه با جنگ ایران و عراق تبدیل به عرصه عرض اندام شده بود. قایق‌های توپ‌دار سپاه پاسداران انقلاب اسلامی که پایگاهشان در جزایر هنگام و ابوموسی بود، به نفت‌کش‌ها و کشتی‌های تجاریِ عازم و بارگیری‌شده از کویت- اصلی‌ترین متحد عراق در جنگ- حمله می‌کردند. ایالات متحده – که نگران استمرار جریان انتقال نفت کویت بود- طبق توافقی، اسکورت کشتی‌های نفت‌کش کویت را با پرچم آمریکا پذیرفت.

در این صبح از ماه جولای، مونت‌گومری شش قایق سپاه پاسداران را که از مخفی‌گاه‌های خود در جزیره خارج می‌شدند، دیده بود. در این زمان راجرز خودسرانه تصمیم گرفت وارد معرکه شود. آن‌طور که در دفتر ثبت وقایع روزانه وینسنس آمده است، او در ساعت ۶:۳۳ دقیقه دستور «پیشروی با تمام قوا» را صادر کرد. چهار موتور توربینی عظیم‌الجثه رزمناو، با افزایش توان خود به ۸۰۰۰۰ اسب بخار و با سرعت ۳۰ گره دریایی به دل موج‌ها کوبیدند.

تا ساعت ۶:۵۰ – طبق گزارش رسمی از وقایع که بعداً توسط نیروی دریایی ارائه شد – مونت‌گومری ۱۳ فروند از قایق‌های توپ‌دار ایرانی را در تنگه هرمز شناسایی کرده بود. بنابر گفته‌ها، چند فروند از آن‌ها گرد یک نفت‌کش لیبریایی به نام استوال (Stoval) می‌چرخیدند. مونت‌گومری در ساعت ۷:۱۱، گزارش داد که صدای «پنج الی هفت» انفجار را در حول وحوش این نفت‌کش شنیده است. بعد از شنیدن خبر این انفجارهای مرموز از بی‌سیم بود که ستاد مرکز فرماندهی ناوگان در بحرین به فکر تماس با وینسنس افتاد. دریادار آنتونی لِس (Anthony Less)، فرمانده نیروهای مشترک ضربت خاورمیانه به رزمناو شمال شرقی دستور داد که از مونت‌گومری حمایت کند. ناگفته نمانَد که فرماندهی بحرین تمایلی به کشاندن وینسنس در منازعه نداشت. دریادار لِس فقط قصد داشت هلی‌کوپتر ناو وینسنس را به عملیات شناسایی اعزام کند. بنابراین کاپیتان ریچارد مک‌کنا (Capt. Richard McKenna)، رئیس واحد جنگ‌های سطحی دریاسالار لِس، آن‌چه را که تصور می‌کرد دستورات واضحی هستند به راجرز مخابره کرد: «هلی‌کوپتر خود را برای شناسایی به شمال اعزام کنید، ولی کشتی را در فاصله‌ای دورتر در جنوب نگه دارید. چون احتمال دارد شناورهای بیشتری از پایگاه‌ سپاه در ابوموسی پیدا شوند.»

در ساعت ۷:۲۲، هلی کوپترSH-60B سی‌هاوک (ملقب به شاهین دریاSeahawk) از روی عرشه برخاست و با سرعت به‌سمت شمال پرواز کرد و ظرف ۲۰ دقیقه بالای سر قایق‌های توپ‌دار ایرانی رسید. ستوان مارک کولییر (Mark Collier)، خلبان هلی‌کوپتر اوشن لورد – ۲۵ (Ocean Lord 25)، قایق‌های توپ‌داری را دید که دور یک کشتی باری آلمانی به نام دالاگیری (Dhaulagiri) پرسه می‌زدند. آن‌ها قصد شلیک نداشتند، کارشان یک تاکتیک ایذایی متداول بود.

کاپیتان ریچارد واتکینز (Richard Watkins)، فرمانده ستاد دریاسالار لی در بحرین نیز به تبادل پیام‌های رادیویی گوش می‌داد. او بعدها در گزارش خود آورد که اوضاع را رو به آرامش تلقی کرده و به همین دلیل با خیالی آسوده، اتاق عملیات سرفرماندهی را برای انجام پاره‌ای مکاتبات و کارهای اداری ترک کرده بود، ولی اوضاع در روی وینسنس، برخلاف تصور او، رو به وخامت می‌رفت. با بلندشدن صدای آژیر، راجرز نیروهای خود را به مواضع رزمی فرستاد و به نیروهای موضع‌گرفته در مقر سلاح‌های سبک در پهلوهای کشتی دستور داد تا آماده مقابله با حمله شناورهای کوچک باشند.

وینسنس در میان ناوگان کشتی‌های آمریکاییِ مستقر در خلیج فارس، وجهه جالبی نداشت. افسران دیگر کشتی‌ها به‌استهزاء از این کشتی با نام رزمناو روبوتی (Robocruiser) یاد می‌کردند. یکی از هم‌قطاران او می‌گوید راجرز در تمرین‌هایی که در سن‌دیه‌گو با ماکت‌های جنگی روی میز انجام می‌شد، همیشه قواعد درگیری را زیر پا می‌گذاشت. در خلیج سوبیک در فیلیپین، یک جلسه توجیهی برای آموزش قواعد درگیری در خلیج فارس تشکیل شده بود. بالاترین مقامی که از ناو وینسنس در این جلسه شرکت داشت، یک ناوبان یکم بود. راجرز در اوایل ژوئن به کاپیتان راجر هاتان،(Roger Hattan) فرمانده ناو محافظ USS Sides ، دستور داد تا جایی که می‌تواند به یک کشتی جنگی ایرانی نزدیک شود. هاتان این اقدام را تحریک‌کننده می‌دانست و از دستور راجرز برآشفت و درنهایت نیز از اجرای آن سر باز زد. ستاد مرکز فرماندهی ناوگان در بحرین نیز از عمل «هاتان» حمایت کرده بود. براساس گفته‌های چند تن از افسران عالی‌رتبه، تا اوایل جولای، همه روی او لقب «دست‌به‌ماشه» گذاشته بودند و در میان کادر نیروی دریایی به این عنوان مشهور شده بود.

شکی نیست که او می‌خواست به قایق‌‌های توپ‌داری که در حال تعقیب مونت‌گومری بودند، برسد. وینسنس به پیش تاخت، از کشتی تجاری آلمانی (که با خونسردی پیام A-OK ارسال می‌کرد) گذشت تا این‌که در ساعت ۸:۳۸ پهلوبه‌پهلوی مونت‌گومری رسید. حالا دیگر گارد ساحلی عمان به روی بی‌سیم آمده بود و از قایق‌های سپاه پاسداران می‌خواست که به آب‌های خود بازگردند. عمانی‌ها از وینسنس هم خواستند که آن‌جا را ترک کند. افسر عمانی از پشت بی‌سیم گفت: «کشتی جنگی ایالات متحده! مانور با سرعت بیش از ۳۰ گره دریایی مغایر با قانون عبور بدون ضرر(innocent passage) است. لطفاً آب‌های عمان را ترک کنید.»

اتفاقاً یک فیلم‌بردار نیروی دریایی به نام رودی پاهویو(Rudy Pahoyo) در آن روز بر روی وینسنس بود و این صحنه را از روی سکوی کشتی فیلم‌برداری می‌کرد. واکنش افسران کشتی به درخواست عمانی‌ها در فیلم او ضبط شد. آن‌ها به یکدیگر پوزخند ‌زدند و خود را برای پاسخ به زحمت نینداختند.

تنها عمانی‌ها نبودند که خواستار خروج وینسنس از منطقه شدند. در ساعت ۸:۴۰ دقیقه، کاپیتان مک‌کنا در بحرین به مقر فرماندهی خود بازگشت و وقتی وینسنس را در بالای شبه‌جزیره عمان و در حدود ۴۰ مایلی شمالِ جایی که او به راجرز دستورِ ماندن داده بود دید، خشکش زد. مک‌کنا با کمی خشم با راجرز تماس گرفت و از او آخرین وضعیت را سوال کرد. راجرز گزارش داد که در حال پشتیبانی از هلی‌کوپتر خود است و مشکلاتی در برقراری ارتباط داشته است.

مک‌کنا که حرف‌های راجرز را چندان جدی نگرفته بود، به او گفت به سمت ابوموسی بازگردد. راجرز با لحنی عصبی از آن سوی خط گفت:«می‌خوای چی‌کار کنم؟» مک‌کنا صداهای خنده را از مرکز اطلاعات رزمی وینسنس می‌شنید. او که دیگر عصبانی شده بود، با لحنی خشک و قاطع به وینسنس و همین‌طور مونت‌گومری دستور داد به جنوب بازگردند. رفتار کاپیتان و افسران این رزمناو جنجالیِ یک میلیارد دلاری کفرش را بالا آورده بود و زیر لب غرغرکنان می‌گفت« ناو جنگی گستاخ». راجرز با اکراه و دلخوری دستور را اجرا کرد، ولی هلی‌کوپتر خود را در محل باقی گذاشت تا مراقب قایق‌های ایرانی باشد و همین نیز اشتباه مهلک او را رقم زد.

قایق‌های توپ‌دار ایرانی به‌سمت مخفی‌گاه‌شان در جزیره عقب‌نشینی می‌کردند و مارک کولییر، خلبان هلی‌کوپتر اوشن لورد – ۲۵ نیز از کابین خود بازگشت آن‌ها به سوی شمال را نظاره می‌کرد، اما نتوانست دربرابر وسوسه تعقیب آن‌ها مقاومت کند. او بعدها تعریف کرد که قصد داشت ارتفاع خود را کم کند تا ببیند چه تعداد نفرات و چه نوع سلاح‌هایی در آن‌ها هست و البته این کار را بدتر کرد. وقتی که کولییر به‌پهلو در بالای سر آن‌ها دور می‌زد چیزی را دید که بعدها آن را این‌گونه شرح داد:« ۸ تا ۱۰ مرتبه انفجار نور» و « چند جرقه … یعنی یه جرقه بزرگ» حدود ۱۰۰ یارد جلوتر از او در آسمان. اول تصور کرد که نور خورشید از بدنه یکی از قایق‌ها منعکس شده است، اما لحظه‌ای بعد توده‌های دود را در مقابل خود دید. او از ناو استوار دوم اسکات زیلگ Scott Zilge پرسید: «تو هم اونو دیدی؟». زیلگ گفت:« آره. بیا از این‌جا بریم. آتیش انفجار گلوله ضد هوایی بود». وقتی کولییر هلی‌کوپتر را به ارتفاع امن ۱۰۰ پایی می‌رساند، فرمانده هلی‌کوپتر، ستوان راجر هاف که در صندلی کمک‌خلبان نشسته بود، این پیام را برای وینسنس بی‌سیم زد:«از اوشن لورد-۲۵ به ترینیتی سورد (Trinity Sword)، به‌سمت ما شلیک شده، فرار می‌کنیم.»

این همان دستاویزی بود که راجرز در مرکز اطلاعات رزمی به آن نیاز داشت. بالاخره این قایق‌های توپ‌دار دست به یک عمل خصمانه زده بودند و راجرز نیز طبق قواعد درگیری در خلیج فارس می‌توانست دستور پی‌گیری جدی این حادثه را بدهد. از این‌رو بی‌مقدمه گفت:«آماده باش کامل، با تمام قوا». یک بار دیگر وینسنس با سرعت ۳۰ گره دریایی راه شمال را در پیش گرفت.

در این اثنا، در فاصله ۲۰۰ مایلی جنوب شرقی، در ایستگاهی واقع در دهانه خلیج عمان، ناو هواپیمابر یو.اس.اس فورستال (USS Forestall) پهلو گرفته بود. دریادار لیتون (اسنافی) اسمیت Leighton (Snuffy) Smith، فرمانده گروه رزمی ۶ ناو هواپیمابر در اتاق عملیات خود اخبار نفس‌گیر شلیک به سمت هلی‌کوپتر وینسنس و تعقیب مهاجمان را شنید. او در ساعت ۹:۱۴ دقیقه، دستور اعزام دو فروند جنگنده اف – ۱۴ و دو هواپیمای اف – ۷ را صادر کرد. ساعت ۹:۲۸ دقیقه، آن‌ها از عرشه ناو به پرواز درآمدند، اما نه برای جنگ. در نیروی دریایی آمریکا مصطلح است که هرگاه کشتی جنگی خودی، هواپیمای خودی را سرنگون کند، می‌گویند: «گل به دروازه خودی» و آنان قصد اجرای چنین سناریویی را نداشتند، بلکه به موقعیت آلفا- که وعده‌گاهی در ۵۰ مایلی بیرون از تنگه هرمز بود، پرواز کردند. از آن‌جا فاصله‌شان با وینسنس کمتر از ۸۰ مایل یا هفت دقیقه بود.

اما راجرز در آن لحظه به پشتیبانی هوایی فکر نمی‌کرد و تمام حواسش را بر قایق‌‌های توپ‌دار ایرانی – که در مقابلش چرخ می‌زدند- متمرکز کرده بود. کاری که خیلی هم ساده نبود. رزمناوهای مجهز به سامانه Aegis نه برای نبرد با شناورهای کوچک بلکه برای مقابله و نبرد با نیروی دریایی روسیه در شمال اقیانوس اطلس ساخته شده بودند. رادارهای فوق پیشرفته Aegis برای ردیابی ده‌ها موشک‌ مهاجم و هواپیما در یک رزم دریایی بزرگ طراحی شده بودند. شناورهای ایرانی به قدری کوچک بودند که وقتی در تلاطم آب بالا و پایین می‌رفتند، بر روی صفحه رادار تجسس سطحی وینسنس سوسو می‌زدند و به جای آن‌که هدف‌های مشخص‌ و مجزایی باشند، به‌شکل یک علامت واحد در صفحه رادار نمایان می‌شدند. راجرز با بی‌حوصلگی رو به افسر تاکتیکی عملیات، دریابان ویکتور گیلوری کرد و پرسید:«سکوی فرماندهی می‌تونه چیزی ببینه؟» سکوی فرماندهی گزارش داد که گاهی اوقات رد چند قایق را به‌شکل نقاطی درخشان در میان مه رقیق می‌تواند ببیند.

در ساعت ۹:۳۹، راجرز – که هنوز نتوانسته بود هدف واضحی را پیدا کند- از طریق بی‌سیم به ستاد مرکز فرماندهی ناوگان اعلام کرد که قصد شلیک دارد. نیروهای دریاسالار لی در بحرین، آرام و قرار نداشتند. کاپیتان واتکینز موقعیت راجرز و مختصات قایق‌های توپ‌دار را این چنین پرسید:«نقطه‌های روی صفحه رادار دارن محو می‌شن؟» این سوال می‌توانست جلوی ادامه نمایش را بگیرد. به قضاوت شهادت‌هایی که بعدها ارائه شد، کمتر کسی از نیروهای مرکز اطلاعات رزمی وینسنس اعتقاد داشت که کشتی آن‌ها در آن روز مورد حمله قرار گرفته است. در حقیقت قایق‌های توپ‌دار به‌آرامی گِردِ وینسنس می‌چرخیدند. دلیلش هم روشن بود، زیرا در آب‌های ساحلی خود قرار داشتند و از این بابت احساس امنیت می‌کردند. اصلاً شک داریم که شناورهای کم‌ارتفاع ایرانی قادر بوده باشند وینسنس را در آن مه ببینند. با این وجود، راجرز پایش را در یک کفش کرده بود و برای دریافت اجازه شلیک به آن‌ها همچنان یکی‌به‌دو می‌کرد.

دیده‌بان‌های سکوی فرماندهی گزارش کردند که آن‌ها اکنون از پشت دوربین‌های بزرگ خود به‌خوبی می‌توانند خط سیر شناورها را که به این سو و آن سو می‌چرخند، مشاهده کنند. به نظر می‌رسید که دو فروند از آن‌ها راه خود را به‌سمت وینسنس کج کرده‌اند.

همین بهانه برای راجرز کافی بود. او به بحرین گزارش داد که قایق‌های توپ‌دار به سرعت خود افزوده‌اند و مقاصد خصمانه‌ای نشان می‌دهند و مجدداً اعلام کرد که قصد شلیک دارد. در روی کشتی فرماندهی، لِس سرانجام با درخواست راجرز موافقت کرد. ساعت ۹:۴۱ بود. فرمانده سکان‌داری در سکوی فرماندهی کشتی،در همان لحظه اعلام کرد که وینسنس از حد ۱۲ مایلی امتداد ساحل گذشته و وارد آب‌های ایران شده است. وینسنس قوانین بین‌المللی را نقض کرده بود، ولی راجرز در آن شرایط به ظرافت‌های حقوقی توجهی نداشت. فرمانده گیلوری به توپ‌های وینسنس دستور داد که خود را برای شلیک آماده کنند. دو دقیقه بعد، توپ پنج اینچی وینسنس به‌سمت اولین هدف خود که شناوری در ۸۰۰۰ یاردی آن‌ها بود، شلیک کرد.

در حدود ۲۵ مایلی شرق و روی ناو محافظ USS Sides، کاپیتان دیوید کارلسون David) Carlson) در اوج ناباوری به مکالمات وینسنس گوش می‌داد و مانورش را نظاره می‌کرد. یکی از افسران ناو محافظ با غرولند گفت:«چرا سکانش رو نمی‌چرخونه و هیکل نحسش رو از اون‌جا بیرون نمی‌بره؟» وقتی که کارلسون موافقت لِس با درخواست شلیک راجرز را شنید، رو به دریابان دوم خود، گری اریکسون (Gary Erikson) کرد و دو شصت دست خود را پایین برد. می‌خواست بگوید هر آن در آن‌جا قتل عامی رخ می‌‌دهد.

پرواز هواپیمای متجاوز

در حدود ۵۰ مایلی شمال شرق و دقیقاً در ساعت ۹:۴۵:۳۰ ، کاپیتان محسن رضائیان، خلبان ایران‌ایر، به برج مراقبت فرودگاه بندر عباس اطلاع داد که ایرباس A300B2 او آماده بلندشدن از باند فرودگاه است. یک دقیقه بعد او دو موتور جنرال الکتریک مدلCF6 هواپیمای خود را آتش کرد و به دل آسمانِ مه‌گرفته راند. قرار بود او از مسیر جنوب شرقی، هواپیما و محموله انسانی‌اش را به دوبی در امارات متحده برساند. هرچند رضائیان نمی‌توانست از این امر باخبر شود که مسیر پرواز او دقیقاً از بالای سر ناو یو.اس. اس وینسنس می‌گذرد.

کاپیتان راجرز در آن لحظه روی صندلی کابین خود در اتاق تاریک و بدون پنجره مرکز اطلاعات رزمی وینسنس نشسته بود و نبرد دریایی را به‌وسیله دستگاه‌های کنترل از راه دور هدایت می‌کرد. مرکز اطلاعات رزمیِ رزمناوِ مجهز به سامانه Aegis برای فرد ناآشنا، مثل یک تفریح‌گاه لوکس بازی‌های ویدئویی است، کاربرهایی که ردیف‌به‌ردیف روی میزهای فرمان رادیویی خم شده و هر یک از آن‌ها قسمتی از نبرد را زیر نظر می‌گیرند، سپس تمام اطلاعات به‌دست‌آمده از رایانه‌های آن‌ها به‌وسیله رایانه قدرتمند سامانه Aegis رزمناو با هم تلفیق و ترکیب و اصطلاحاً به یک «تصویر بزرگ» تبدیل می‌شود.

چهار صفحه بزرگ ۴۲ ۴۲ اینچی در بالای سر اتاقی که ناخدا و دو معاون جنگ او نشسته‌اند نصب شده است که اطلاعات تلفیقی رایانه Aegis را به‌شکل نمادها و نشانه‌های مختلف روی نقشه در آن صفحات عریض تلویزیونی به نمایش درمی‌آورند. سیستم ۴۰۰ میلیون دلاری این رزمناو قادر به شناسایی هرنوع هواپیمایی تا فاصله ۳۰۰ مایلی است. رایانه‌های این سامانه هر نقطه روی صفحات رادار را با عناوین «دوست»، «دشمن» و یا «ناشناس» معرفی می‌کنند. از سامانه Aegis در نبرد دریایی انتظار دارند تمام تهدیدهای هوایی را برای کل یک گروه رزمی ناوهای هواپیمابر جست‌و‌جو و شناسایی کند، سرعت و جهت هر یک را نشان دهد و آن‌ها را بر اساس میزان خطری که از خود نشان می‌دهند، طبقه‌بندی کند. این رزمناو چنان قدرتی دارد که می‌تواند در آنِ واحد تا ۲۰۰ فروند از موشک‌ها و هواپیماهای مهاجم دشمن را ردیابی کند و دستور انهدام آن‌ها را به موشک‌های خود بدهد. در یک جنگ تمام‌عیار با اتحاد شوروی- که این سامانه به همان منظور طراحی شد- ناخدا کار زیادی لازم نبود انجام بدهد. فقط کافی است تا سیستم را بر روی حالت خودکار قرار دهند و پناه بگیرند.

با این وجود، راجرز در محیط بسته و پررفت و آمد خلیج‌فارس تصمیم گرفت به رای خود و مهارت‌های رزمی نیروهایش اتکا کند، مهارت‌هایی که هیچ‌گاه در بوته آزمایش و امتحان قرار نگرفته بودند. این سوال هنوز برای بعضی از کارشناسان، مطرح است که آیا بهترین و کارآزموده‌ترین نیروها با قرارگرفتن در شرایط پراسترس می‌توانند سیل اطلاعاتی را که سامانه Aegis به سویشان سرازیر می‌کند، کنترل و مدیریت کنند؟ به‌استناد گزارش اداره حسابرسی دولت در سال ۱۹۸۸، نیروی دریایی متهم است کاربران سامانه Aegis را در آزمایش‌های دریایی، برخلاف مقررات، از ماهیت دقیق «تهدیداتی» که قرار بود در مانورها با آن‌ها مواجه شوند از پیش آگاه ساخته و با این تمهید، نتیجه آزمایش این سیستم را مخدوش کرده است. نیروی دریایی از این بیم داشت که اگر آزمایش‌ها به شکست بینجامد، کنگره نیز اختصاص بودجه به طرح این سامانه را متوقف کند.

بعضی از عالی‌رتبه‌ترین افسران وینسنس فاقد مهارت کافی برای جنگ‌های کامپیوتری بودند. کاپیتان راجرز که در شرایط عادی به میز فرمان و رایانه‌‌ها دست نمی‌زد. او می‌توانست اداره نبرد با این شناورها را به گیلوری(Guillory)، افسر تاکتیکی وینسنس در رشته جنگ‌های سطحی، بسپارد، ولی این کار چندان هم به‌صلاح نبود. گیلوری کارمند سابق کارگزینی بود که به کار با کامپیوترها تسلط نداشت. (هم‌قطارانش به او می‌خندیدند و یکی از آن‌ها می‌گفت گیلوری به‌جای این‌که تغییر و تحولات اداری و جایگاه‌های شغلی را با برنامه Spreadsheet (صفحه گسترده) رایانه ترسیم و به ثبت برساند، از مونیتور آن به‌جای تابلوی اعلانات استفاده می‌کرد و یادداشت‌هایش را روی آن می‌چسباند.) کاپیتان نیز بنابه‌ضرورت و از روی ناچاری، مدیریت نبرد را شخصاً به‌عهده گرفت. «تصویر بزرگ» روی صفحه رایانه مقابل راجرز خودنمایی می‌کرد. او میدان دید و عملیات آن را روی محدوده ۱۶ مایلی تثبیت کرد تا بر قایق‌های توپ‌دار متمرکز شود و البته با این کار از چیزهایی که فراتر از این میدان بود، غافل شد.

رادار جاسوسی پرقدرت وینسنس، در ساعت ۹:۴۷، نقطه رو

به نقل از  سایت: aviny.com

مترجم: احمدرضا امیری سامانی

درباره ی مدیریت

مطلب پیشنهادی

یادنامه حمله ناو آمریکایی به هواپیمای مسافربری ایران

برای مشاهده یادنامه حمله آمریکا به هواپیمای مسافربری ایران بر روی عکس کلیک کنید.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *