تیتر خبرها
خانه / / 4)2) قیام های ضد استعماری و ضد استبدادي در ایران / 4)2)6) نهضت عدالتخانه و نهضت مشروطیت / سرانجام‌ یفرم خان و سردار اسعد و محمد ولی خان تنکابنی، کسانی ‌که‌ شیخ‌فضل‌الله‌ را اعدام‌ کردند، سرانجام عبرت انگیز در تاریخ!

سرانجام‌ یفرم خان و سردار اسعد و محمد ولی خان تنکابنی، کسانی ‌که‌ شیخ‌فضل‌الله‌ را اعدام‌ کردند، سرانجام عبرت انگیز در تاریخ!

سرانجام‌ یفرم خان و سردار اسعد و محمد ولی خان تنکابنی، کسانی ‌که‌ شیخ‌فضل‌الله‌ را اعدام‌ کردند،  سرانجام عبرت انگیز در تاریخ!

جسد شیخ فضل الله نوری بر بالای دار مانند پرچم استیلای غرب زدگی در کشور ما
جسد شیخ فضل الله نوری بر بالای دار مانند پرچم استیلای غرب زدگی در کشور ما

روز ۲۹ اردیبهشت ۱۲۹۱ یپرم داویدیان گانتاکتسی مشهور به یپرم‌خان ارمنی از انقلابیون و رهبران نظامی دوران مشروطه که در دوران استبداد صغیر و بعد از آن در نبردهای متعددی علیه نیروهای مخالف مشروطه شرکت کرده بود، کشته شد.

به گزارش نامه نیوز به نقل از فارس ، روز ۲۹ اردیبهشت ۱۲۹۱ یپرم داویدیان گانتاکتسی مشهور به یپرم‌خان ارمنی از رهبران مشروطه طلب مشروطه ای که از دیگ پلو سفارت انگلیس متولد شده بود و در دوران استبداد صغیر و بعد از آن در نبردهای متعددی علیه نیروهای مخالف مشروطه شرکت کرده بود، کشته شد.

یپرم در سال ۱۲۴۴ خورشیدی در یکی از توابع گنجه (واقع در جمهوری آذربایجان امروزی) موسوم به «پورسوم» به دنیا آمد.

او از جوانی به خاطر روحیه ماجراجویی با گروه‌های مسلح آشنایی پیدا کرد و وارد عرصه مبارزه و فعالیت علیه سیاست‌های ضد ارمنی امپراتوری عثمانی شد.

وی در فاصله سال‌های ۱۲۶۶ تا ۱۲۶۸ شمسی عضو گروه فدائیان ارمنستان جوان بود. چون دولت روسیه قصد دستگیری مخالفان را داشت، یپرم با گروهی از ارامنه بر آن شد که به خاک عثمانی پناهنده شود اما به دست مرزداران روسیه گرفتار شد.imallpges

پس از دو سال بلاتکلیفی در زندان تفلیس، دادگاه روسیه تزاری یپرم و یارانش را به ۲۴ سال زندان با اعمال شاقه محکوم کرد و همگی را به یک اردوگاه کار اجباری به نام ساخالین در سیبری فرستاد. یپرم پس از سه سال که در تبعید و زیر نظر بود، به اتفاق سه نفر از تبعیدشدگان از سیبری فرار کرد و از مرز روسیه گذشت و خود را به ژاپن رساند. پس از اقامتی کوتاه در ژاپن به سوی ایران به راه افتاد تا اهداف حزبی خود را پیگیری کند. وی مدتی در شهر ارسباران و تبریز اقامت گزید و مشغول تبلیغ برای حزب «داشناک» شد. داشناک‌ها گروهی از ارمنیان بودند که برای استقلال ارمنستان می‌جنگیدند.

در سال ۱۲۷۹ خورشیدی یپرم از طرف «داشناک» برای تشکیل شاخه حزب در گیلان، راهی شد. وی در دوره حضورش در گیلان در اداره راه‌سازی مشغول به کار شد و سپس در رشت کوره آجرپزی راه انداخت و به آجرپزی مشغول شد. در این دوران بود که گروهی از قفقازیان و ارمنیان جنگجو به عنوان کارگر به رشت آمده و در آنجا مشغول به کار شدند. این کارگر‌ها بعد‌ها گروه مجاهدین فدایی ارمنی را شکل دادند که به سرکردگی یپرم‌خان در سال ۱۳۲۷ قمری همراه با سپهدار تنکابنی شخصی که از جانب محمد علی شاه مأمور سرکوب مشروطه طلبان تبریز به رهبری ستارخان و باقر خان بود و به ناگهان در دروازه های تبریز توبه! و سپس یکی از رهبران مشروطه نیز گردید! از رشت راهی تهران شدند. از این زمان به بعد بود که یپرم در هر گوشه از ایران که به او و یارانش برای سرکوب مخالفین نیاز بود حاضر می‌شد و رویاروی مخالفان مشروطه و از جمله کسانی  که به اهداف این ولیده های سفارت انگلیس پی برده بودند از جانب ولیده های سفارت استعمار انگلیس می‌جنگید.

پس از کودتای عوامل انگلیس در برابر مشروطه عدالت طلب و فتح تهران و خلع محمدعلی شاه قاجار از سلطنت که یپرم‌خان ارمنی  نقشی زیادی در آن داشت ، روزنامه‌های مرتبط با گروههای وابسته به سفارت انگلیس و پیرو مشروطه  انگلیسی  به تعریف و تمجید این شخص و بزرگ سازی او پرداختند. در این ایام هیات مدیره‌ای  از عوامل انگلیس برای اداره مشروطه در جهت منافع انگلیس تشکیل شد و یپرم را با دادن اختیاراتی نامحدود به ریاست شهربانی کل (نظمیه) پایتخت منصوب کرد. در این سال یپرم که سرکردگی ۵۰ نفر از ارمنی هایی که از ارمنستان به رشت آمده بودند و بر اساس برنامه های سفارت انگلیس سلاح بدست گرفته و با سایر وابستگان انگلیس چون اسعد خان بختیاری به سوی تهران حرکت و قبل از رسیدن مجاهدان تبریز انجا را فتح نموده  بودند)را به عهده داشت به همراه ۲۰۰ نفر بختیاری به سرکردگی جعفرقلی‌خان سردار بهادر، که بعدا ملقب به سردار اسعد  ( سردار اسعد از سهامداران شرکت نفت انگلیس و از خانهای بختیاری که با دریافت رشوه امنیت مناطق نفت خیز را برای انگلیس حفظ مینمودند و از فرانسه با عجله برای فتح تهران به ایران آمده بود.) شد، و با کمک عده‌ای قزاق برای دفع مخالفین به آذربایجان فرستاده شدند.

imkkl;;ages

این درگیری با پیروزی یپرم‌خان و همراهانش به پایان رسید . مخبرالسلطنه هدایت ( قاتل مرحوم شهید شیخ محمد خیابانی و از یاران یفرم خان) که در این هنگام والی آذربایجان بود، در کتاب خاطرات و خطرات می‌نویسد: «یپرم بیش از اندازه به خود می‌نازد و الحق رشید هم هست، با هفت‌تیر وارد سنگر شخص رشیدخان شده است و رحیم‌خان از ترس مسلسل فرار کرده است.»

محمدعلی شاه با اینکه از ایران گریخته بود، اما به تحریکات خود ادامه می‌داد. در سال ۱۳۲۹ قمری هنگام بازگشت شاه مخلوع به ایران جنگ‌هایی میان قوای هوادار محمدعلی شاه و نیروهای دولتی (مشروطه‌خواهان) صورت گرفت. سرکرده نیروی دولتی یپرم‌خان بود و توانست در نزدیکی ورامین قوای طرفدار محمدعلی شاه به فرماندهی ارشدالدوله را شکست دهد و خود او را هم دستگیر کند. ارشدالدوله بلافاصله در دادگاهی صحرایی به مرگ محکوم شد و حکم وی نیز با سرعت به اجرا درآمد.

اندکی پس از این ماجرا، که یپرم‌خان با جنازه ارشدالدوله به تهران بازگشت، قوای دولتی برای دفع سالارالدوله به سمت غرب رهسپار شد. در این لشکرکشی نیز یپرم یکی از سرکردگان بود. یپرم‌خان همچنین در واقعه پارک اتابک که به کشته شدن عده زیادی از مجاهدین تبریزی و ستارخان سردار ملی انجامید، فرماندهی قوای دولتی  برای انجام این جنایت راعهده‌دار بود .

سرانجام در ۲۹ اردیبهشت‌ماه سال ۱۲۹۱ شمسی برابر با ۱۹۱۲ میلادی در جریان یکی از جنگ‌های دوران مشروطه، یپرم‌خان و همراهانش به هنگام عزیمت از همدان به کرمانشاه، به قلعه شورجه که اهالی آن با سالارالدوله همراهی کرده بودند، یورش بردند که در میانه تیراندازی‌ها گلوله‌ای به یپرم اصابت کرد. این چنین بود که یپرم‌خان در حالی که ۴۸ سال سن داشت، جان باخت و به مجازات خوش خدمتی های خود به استعمار انگلیس را دریافت کرد.و بعد‌ها روشن شد که ضارب وی بنام «عبدالباقی» ارباب آن آبادی بوده است.

پیکر یپرم‌خان ارمنی که نام فرمانده مجاهد آزادیخواه مشروطه انگلیسی  را نیز با خود یدک میکشید و دستش به خون مرحوم شیخ فضل الله رهبر آگاه مشروطه که نفوذ و دخالت انگلیس و عوامل داخلی و  دهری مسلکها و لائیکها را در مشروطه مشاهده و با آنان به مخالفت پرداخته بود، آغشته شده بود را به تهران آوردند و طی مراسمی در صحن کلیسای مریم مقدس تهران به خاک سپردند.

سایر رهبران مشروطه انگلیس با کمک سفارت انگلیس نهایتا رضا خان را بر سر کار آوردند و خود نیز پس از مدتی قربانی دیکتاتوری او شدند.

درباره ی سید محمد هاشم پوریزدانپرست

دانشجویان مسلمان پیرو خط امام تسخیر لانه جاسوسی

مطلب پیشنهادی

طراز اوّل ( اصل دوم متمم قانون اساسی مشروطه)

طراز اول سخنرانی دکتر علی اکبر ولایتی چهارشنبه ، ۱۴ مرداد ۱۳۸۸ ، ۰۸:۱۵ موضوعی …

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *