تیتر خبرها

نگاهی به زندگی شهید آیت الله سید محمد باقر صدر

آیت الله شهید سید محمد باقر صدر
آیت الله شهید سید محمد باقر صدر

علامه شهید، آیه الله سید محمد باقر صدر، یکی از بزرگترین اندیشمندان مسلمان و به تعبیر امام خمینی: ((مغز متفکر اسلامی )) – در تاریخ اسلام به ویژه در قرن چهاردهم هجری است . فقیهی جامع الشرائط، فیلسوفی اجتماعی ، مفسری بزرگ ، متفکری آگاه به فرهنگ و علوم زمانش ، نویسنده ای توانمند و پرکار و سیاستمداری هوشمند و شجاع و دردمند.

از میلاد تا مدرسه:

سید محمد باقر صدر در تاریخ ۲۵ ذیقعده ۱۳۵۳ در شهر مقدس کاظمین دیده به جهان گشود(۸۳۵)و دومین فرزند خانواده بود. اجدادش همه ازعالمان دین بودند: پدرش سید حیدر که جوانمرگ شد، پدر بزرگش ‍ آیه الله العظمی سید اسماعیل صدر که یکی از مراجع بزرگ تقلید شیعه در نیمه اول قرآن چهارده اسلامی بود و در سال ۱۳۳۸ ق . وفات کرد. و دیگر اجدادش که شاخه هایی سرسبز و پربار از شجره پربرکت ((خاندان صدر)) و از تبار غیرتمند و پاک امام کاظم علیه السلام بوده اند و در سرزمین ایران ، لبنان و عراق از پاسداران فرهنگ و اندیشه و دانش و دین بشمار می رفته اند.

بردار بزرگ و معلمش سید اسماعیل نیز از علما و مجتهدان پرتلاش و جوان نجف بود که در سال ۱۳۸۸ ق . در چهل و هشت سالگی درگذشت .

خواهرش ((آمنه بنت الهدی صدر)) یکی از زنان دانشمند، شاعر، نویسنده و معلم فقه و اخلاق بود که در مسیر جهاد و مبارزه ، با برادرش سید محمد باقر همگام شد و سرانجام سرونشت هر دو به شهادت و سعادت ابدی ختم گشت .(۸۳۶)

سید محمد باقر، از پنج سالگی به مدرسه رفت و تا یازده سالگی دوره ابتدایی را به اتمام رساند. در این دوران ، نبوغ شگفت انگیز و استعداد سرشار خدادادی او درخشید و تعجب آموزگاران و همکلاس های خود را برانگیخت ، بطوری که اولیای مدرسه تصمیم گرفتند او را به مدرسه کودکان تیزهوش و نابغه بگذارند تا به هزینه دولت درس بخواند و پس از طی مراحل لازم و قانونی ، به دانشگاههای اروپا یا آمریکا اعزام کنند و در رشته های علوم جدید تحصیل کند و به کشور خود باز گردد.

او به تحصیل علوم دینی و پرداختن به رشته کار پدرانش گرایش داشت و از طرفی مادر و برادر بزرگش رضایت ندادند که او به پول دولت وابسته به غرب و دست اندرکاران خودباخته آموزش و پرورش آن روز عراق ، درس ‍ بخواند…

بالاخره با راهنمایی دو دایی فقیه و دانشمندش آیه الله ((شیخ محمد رضا آل یاسین )) و آیه الله ((شیخ مرتضی آل یاسین )) به فراگیری دروس ‍ حوزوی و علوم دینی پرداخت .(۸۳۷)

تحصیلات علوم دینی را با کتاب ((معالم الاصول )) نزد برادرش سید اسماعیل آغاز کرد و دیگر کتابهای دوره سطح حوزه را با شور و شوق و تلاش بسیار در مدتی کوتاه خواند و تمام کرد. او علاوه بر تحصیل ، دروس ‍ ابتدایی را نیز به خواهرش بنت الهدی می آموخت و بنت الهدی بی آنکه به مدارس نامناسب دخترانه آن روز عراق پای بگذارد، نزد برادرش سید محمد باقر و گاه سید اسماعیل ، قرآن ، ادبیات ، تاریخ ، حدیث ، فقه ، اصول و… را آموخت .(۸۳۸)

در نجف اشرف ، شهر امامت و فقاهت:

در سال ۱۳۶۵ ق . که دوازده ساله بود به همراه برادرش سید اسماعیل به نجف اشرف رفت تا در محضر اساتید بزرگ حوزه علمیه شهر امامت ، به تحصیلات عالی بپردازد. او دوره عالی فقه و اصول را در نزد مرحوم آیه الله سید ابوالقاسم خویی و مرحوم آیه الله شیخ محمد رضا آل یاسین گذراند.(۸۳۹)فلسفه اسلامی (اسفار ملاصدرا) را از مرحوم ((شیخ صدرا بادکوبه ای )) آموخت . و در کنار آن ، طی سالها، فلسفه غرب و نظرات فلاسفه غیر مسلمان را به دقت مورد تحقیق و نقد قرار داد.(۸۴۰)کتاب ((فلسفتنا)) (فلسفه ما) گویای ابعاد گسترده اندیشه های فلسفی سید محمد باقر صدر است .

در دیگر رشته های علوم مثل حدیث ، رجال ، درایه ، کلام و تفسیر نیز سالها به تحصیل و تحقیق و مطالعه گذراند و به کمال رسید.

سید محمد باقر در طول هفده – هیجده سال تحصیل (از آغاز تا پایان ) علاوه بر استفاده از هوش و استعداد و نبوغ فوق العاده اش ، روزانه حدود شانزده ساعت به تحصیل و مطالعه و مباحثه و تحقیق می پرداخت(۸۴۱)و خودش نیزهمیشه می گفته است که من به اندازه چند طلبه درسخوان ، تلاش می کنم . در سایه این پشتکار جانانه بود که بر همه مشکلات فایق آمد و در کسب دانش و فضیلت به مقامی عالی دست یافت و گفته اند که از هنگام بلوغ شرعی ، خود مجتهد شده بوده و از مجتهد دیگری تقلید نکرده است .(۸۴۲)

تعلیم و تربیت:

سید محمد باقر از بیست سالگی با تدریس کتاب ((کفایه الاصول ))(۸۴۳)وتعلیم و تربیت طلاب جوان را آغاز کرد. از بیست و پنج سالگی به تدریس ‍ خارج اصول و از بیست و هشت سالگی به تدریس دوره خارج فقه بر اساس کتاب ((الغروه الوثقی ))(۸۴۴)پرداخت . بعدها فلسفه و تفسیر قرآن نیزتدریس و تعلیم ، شاگردانی جوان ، محقق ، پرشور، متقی ، متفکر، آگاه ، مجاهد و سیاستمدار تربیت کرد که هر یک از آنها بعدها پرچمدار نشر علم و فرهنگ و آیین جهاد در راه خدا شدند و بعد از استادشان ، راه علمی ، فکر و سیاسی – اجتماعی او را ادامه دادند از جمله :

۱. سید محمد باقر حکیم

۲. سید محمود هاشمی

۳. سید کاظم حسینی حائری

۴. شیخ مهدی آصفی

۵. سید عبدالغنی اردبیلی

۶. شیخ غلامرضا عرفانیان و…

آثار قلمی متفکر بزرگ ، شهید سید محمد باقر صدر، همه علمی ، تحقیقی ، ابتکاری ، کم نظیر و مورد استفاده و مراجعه اندیشمندان و اهل علم و مصداق روشن ((باقیات صالحات )) است .

در اینجا به معرفی فهرست گونه این آثار درخشان می پردازیم :

۱. فدک فی التاریخ (فدک در تاریخ ).

۲. غایه الفکر فی علم الاصول .

۳. فلسفتنا (فسلفه ما).

۴. اقتصادنا(اقتصاد ما).

۵. الاسس المنطقیه للاستقراء.

۶. المعالم الجدیده للاصول .

۷. بحوث فی شرح العروه الوثقی .

۸. دروس فی علم الاصول ، معروف به ((حلقات )).

۹. الفتاوی الواضحه ، رساله عملیه شهید صدر است که در نوع خود سبک خاصی دارد.

۱۰. البنک اللاربوی فی الاسلام (بانک بدون ربا در اسلام ).

۱۱. المدرسه الاسلامیه ، بحثهای اجتماعی و اقتصادی است .

۱۲. بحث حول المهدی علیه السلام .

۱۳. بحث حول الولایه .

۱۴. الاسلام یقودالحیاه (اسلام راهنمای زندگی ).

۱۵. المدرسه القرآنیه ، درسهای تفسیر موضوعی قرآن .

۱۶. دورالائمه فی الحیاه الاسلامیه (نقش امامان در اسلام ).

۱۷ نظام العبادت فی الاسلام (نظام عبادی از نظر اسلام ).

۱۸. حاشیه بر رساله عملیه آیه الله شیخ مرتضی آل یاسین ، تحت عنوان ((بلغه الراغبین ))، که هنوز هم چاپ نشده است .

۱۹. حاشیه بر ((منهاج الصالحین )) آیه الله حکیم .

۲۰ حاشیه بر مناسک حج آیه الله خوئی .

۲۱. حاشیه بر بخش نماز جمعه از کتاب شرائع الاسلام .

۲۲. موجز احکم الحج ، مختصری از احکام حج .

شهادت:

روز ۱۸ رجب ۱۳۹۹، خانه آیه الله صدر و کوچه های اطراف آن از اول صبح تا پاسی از شب ، مملو از جمعیتی بود که دیروز برای آزادی رهبرشان دست به تظاهرات اعتراض آمیز زده بودند و امروز آمده بودند تا بار دیگر با او بیعت کنند.

رژیم ستم پیشه صدام حسین ، از تجدید پیمان امت مسلمان عراق با مرجع و رهبرشان ، سخت به وحشت افتاد و برای قطع رابطه مردم با آیه الله صدر، نیروهای امنیتی را در سر کوچه آیه الله صدر و کوچه های اطراف ، مستقر کردند. بدین گونه محاصره نه ماه خانه آیه الله صدر آغاز شد.(۸۶۱)

در مدت نه ماه محاصره ، رژیم با فرستادن ماءموران و مزدوران خود به نزد آیه الله صدر، سعی کرد او را از راهی که در پیش گرفته ، منصرف کند، ولی آیه الله صدر ثابت و استوار ایستاد و همچنان از انقلاب اسلامی ایران و امام و مردم انقلابی ایران حمایت کرد و هرگز به خواسته های رژیم خونخوار صدام ، گردن ننهاد.(۸۶۲)تا اینکه در بعد از ظهر گرم و سوزان روز شنبه ۱۹جمادی الاول ۱۴۰۰ (۱۶ فروردین ۱۳۵۹)، ((ابوسعید)) رئیس ‍ سازمان امنیت نجف ، با عده ای از مزدوران امنیتی ، آیه الله صدر را دستگیر و به سرعت از نجف به بغداد منتقل کرد. آیه الله صدر این بار می دانست که دیگر بر نخواهد گشت ، چون وقتی ابوسعید جنایتکار گفت : ((آماده باشید به بغداد برویم !)) به آرامی گفت :

– ((من خیلی وقت است که آماده شهادتم !))

فردای آن روز، حکومت جبار بغداد، اقدام به دستگیری بنت الهدی کرد چون بیم داشت مبادا بنت الهدی بار دیگر مردم را به اعتراض و تظاهرات دعوت کند و رژیم را رسوا نماید!

برزان ابراهیم ، برادر ناتنی صدام و رئیس سازمان امنیت کشور، در زندان از آیه الله صدر خواست که فقط چند کلمه بر ضد امام خمینی و انقلاب اسلامی بنویسد، تا آزاد شود، وگرنه کشته خواهد شد!

آیه الله صدر این خواسته آن آدمکش را رد کرد و گفت :

من آماده شهادتم ، هرگز خواسته های غیر انسانی و ضد دینی شما را قبول نخواهم کرد و راه من همان است که انتخاب کردم !…))(۸۶۳)

وقتی که مزدوران بعثی ، از منصرف کردن آیه الله صدر و خواهرش ماءیوس ‍ شدند، آن دو علوی پاک نژاد مظلوم را در روز سه شنبه ۲۳ جمادی الاول ۱۴۰۰ (۱۹ فروردین ۱۳۵۹) زیر شکنجه به شهادت رساندند. جنازه آن دو شهید در جوار مرقد امام علی علیه السلام ، در آرامگاه خانوادگی ((شرف الدین )) به خاک سپرده شد.(۸۶۴)

درباره ی سید محمد هاشم پوریزدانپرست

دانشجویان مسلمان پیرو خط امام تسخیر لانه جاسوسی

مطلب پیشنهادی

نگاهی به زندگی شهید آیت الله سید محمد باقر صدر

شهیدآیت الله سید محمد باقرصدر در پنجم ذی قعده ۱۳۵۳ قمری درشهرکاظمین چشم به جهان …

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *