تیتر خبرها
خانه / بخش 5) جنگ تحمیلی / 5)6) قطعنامه هاي شوراي امنيت و قطعنامه 598 / پذیرش قطعنامه ۵۹۸ شوراى امنیت از سوى جمهورى اسلامى ایران

پذیرش قطعنامه ۵۹۸ شوراى امنیت از سوى جمهورى اسلامى ایران

((پیروزى رزمندگان ما در جبهه هاى نظامى و سیاسى مصادیق بارزى از تحقق وعده خداوند در یارى کردن بندگان صالح اوست . دستاوردهاى عظیم نظام اسلامى مرهون عمق ایمان اسلامى در دل امت مسلمان ایران و استحکام و اقتدار معنوى امام عظیم الشان است و همه تصمیم گیریها، عملکردها و جهت گیریهاى ما باید با معیار و حکم اسلامى و ایمان مذهبى سنجیده شود و این امر ضامن پیشرفت نظام و دلگرمى مردم به مسئولین خواهد بود.
کسانى که در جبهه هاى سیاسى مسئول دفاع از انقلاب و نظام اسلامى بودند، فضاى سرد سیاسى و توطئه هاى گوناگون دشمنان اسلام در عرصه بین المللى را بیش از دیگران احساس کردند. آنان با فداکاریهاى خود در کنار ارتش ، سپاه ، بسیج و آحاد ملت ما، دشمن را مبهوت کردند و من این پیروزى بزرگ سیاسى و بین المللى را به دست اندرکاران پیگیرى قطعنامه ۵۹۸ که تلاش قابل تحسینى را به انجام رساندند، تبریک مى گویم .))(۶۱)
مقام معظم رهبرى حضرت آیت الله العظمى خامنه اى
دفاع مقدس و قطعنامه هاى شوراى امنیت
پذیرش قطعنامه ۵۹۸ شوراى امنیت سازمان ملل متحد از سوى جمهورى اسلامى ایران در تاریخ ۲۷ تیرماه ۱۳۶۷ انعکاس ویژه اى در محافل سیاسى و خبرى جهان داشت و این ، هشتمین قطعنامه اى بود که شوراى امنیت از ابتداى تجاوز علنى رژیم بعثى عراق به جمهورى اسلامى ایران ، صادر کرده بود.
نگرشى بر قعطنامه هاى صادره به وضوح نزدیک شدن شوراى امنیت به مواضع محکم و اصولى جمهورى اسلامى را نشان مى دهد، که سرانجام پس از ۸ سال دفاع مقدس ، مواضع بر حق جمهورى اسلامى ایران بر جهانیان به اثبات رسید(۶۲).
بیانیه نخست شوراى امنیت
رژیم عراق در تاریخ ۲۲ سپتامبر ۱۹۸۰ (۳۱ شهریور ۱۳۵۹) تجاوز آشکار و گسترده اى را علیه ایران آغاز کرد و همان روز دبیر کل سازمان ملل متحد پیشنهاد کرد که مساعى خود را در جهت کمک به حل مسالمت آمیز برخورد میان دو کشور به کار بندد. روز بعد (۲۳ سپتامبر) دبیر کل براساس ماده ۹۹منشور از شوراى امنیت خواست که با توجه به خطر محتمل افزایش ‍ مخاصمه میان دو کشور براى صلح و امنیت جهانى فورا تشکیل جلسه دهد. همان روز، شوراى امنیت تشکیل جلسه داد و اولین موضعگیرى خود را در قبال جنگ تحمیلى اعلام کرد. نتیجه جلسه شوراى امنیت . بیانیه رئیس شورا بود. این برخورد با توجه به ماهیت تجاوز علنى عراق از سوى شوراى امنیت ، یک برخورد ضعیف بود.
در اولین بیانیه شوراى امنیت آمده بود:
((
اعضاى شورا پس از مشورت با یکدیگر عمیقا نگران آنند که این برخورد (جنگ ایران و عراق ) مى تواند به طور فزاینده اى گسترش یابد، و از ایران و عراق مى خواهند به عنوان اولین قدم به سوى راه حل منازعه از کلیه اقدامات مسلحانه همه اعمالى که ممکن است وضعیت خطرناک فعلى را وخیم ترکند دست بردارند و اختلافات خود را از طریق مسالمت آمیز حل نمایند. همچنین اعضاى شوراى امنیت از پیشنهاد کاربرد مساعى جمیله دبیر کل حمایت مى نماید.))
این بیانیه با عکس العمل جدى روبرو نشد و علت اصلى این بود که عراق سرگرم کار خویش بود و جمهورى اسلامى ایران ضمن درگیرى بسیار با مسائل داخلى بویژه ضد انقلاب مترصد فراهم آوردن ابتدایى ترین امکانات دفاعى از کشور و انقلاب نوپاى اسلامى خود بود.
صدور قعطنامه ۴۷۹
شوراى امنیت پس از بیانیه ۲۳ سپتامبر متوجه عدم کارایى آن شد و مبادرت به صدور قطعنامه ۴۷۹ کرد:
این قطعنامه که در ۵ بند تنظیم شده بود، آغازگر جنگ را معرفى و اعلام نکرده بود، و در آن از ((تجاوز))، ((تعیین متجاوز)) و ((تنبیه متجاوز)) سخنى به میان نیامده بود و فاقد سه عنصر اساسى و اصلى مذکور بود، در صورتى که اگر شورا در نظر داشت تجاوز را احراز و متجاوز را تعیین کند، در این زمینه دستور العمل مشخص و معین (که از سوى جامعه جهانى پذیرفته شده بود) را داشت . و قطعنامه ۴۷۹ بیشتر حالت ((توصیه )) داشت .
پس از صدور قطعنامه ۴۷۹، دولت عراق طى نامه اى خطاب به دبیر کل اعلام داشت :
((
موضع ما دقیقا براساس روح قطعنامه ۴۷۹ که طى جلسه شماره ۲۲۴۸ مورخه ۲۸ سپتامبر ۱۹۸۰ (۶ مهر ۱۳۵۹) تصویب شده است مى باشد. در نتیجه ما طبعا قطعنامه فوق الذکر شوراى امنیت را مى پذیریم و آمادگى و انتظار خود را براى اجراى آن در صورتى که طرف ایرانى نیز چنین کند، اعلام مى داریم .))
جمهورى اسلامى ایران در اظهار نظر راجع به قطعنامه ۴۷۹ اعلام داشت :
((
تا زمانى که تجاوز عراق علیه جمهورى اسلامى ایران ادامه دارد و نیروهاى عراقى در داخل خاک ایران به اقدامات تجاوز کارانه و خرابکارانه ادامه مى دهند، قطعنامه نمى تواند مورد قبول ایران واقع شود.))
در نیمه دوم اکتبر ۱۹۸۰ شوراى امنیت ۵ جلسه دیگر بدون صدور قعطنامه یا بیانیه تشکیل داد. در جلسات ۱۵ و ۱۷ اکتبر، شهید محمد على رجایى نخست وزیر جمهورى اسلامى ایران شرکت کرد، اما این جلسات نیز نتیجه خاصى دربر نداشت . پس از صدور قعطنامه ۴۷۹، شوراى امنیت در سکوتى سنگین فرو رفت . این سکوت همزمان با پیشروى نیروهاى عراقى در داخل خاک ایران و تحکیم مواضع آنها در مناطق اشغالى بود. در ۱۹ اکتبر ۱۹۸۰ (۱۸ مهر ۱۳۵۹) عراق با موشکهاى زمین به زمین به شهرهاى ایران حمله کرد. مقاومتهاى مردمى در نقاط مورد هجوم و تحت اشغال بروز کرد، اما شورا همچنان در خواب سنگین خود بود. حتى عملیات ثامن الائمه که منجر به شکست محاصره آبادان شد (۵/۷/۱۳۶۰) نتوانست شوراى امنیت را از سکوت بیرون آورد؛ اما عواملى به شرح ذیل موجب شکسته شدن سکوت شوراى امنیت پس از ۲۲ ماه و صدور قطعنامه ۵۱۴ در ۱۲ ژوئیه ۱۹۸۲ (۲۱/۴/۱۳۶۱) شد:
۱ –
عملیات ثامن الائمه مه به شکست محاصره آبادان انجامید.(۶۳)
۲ –
عملیات طریق القدس که در ۸ آذر ۱۳۶۰ انجام شد و بخشهاى مهمى از جنوب ایران آزاد گردید.(۶۴)
۳ –
عملیات فتح المبین که از ۲/۱/۱۳۶۱ شروع شد و قسمتهاى مهمى از خاک ایران اسلامى در مناطق غرب شوش و دزفول آزاد شد و نیروهاى عراقى از منطقه رانده شدند.
۴ –
عملیات بیت المقدس که از نهم اردیبهشت ۶۱ با برترى کامل قواى ایران شروع و با فتح و آزادسازى خرمشهر در سوم خرداد ۱۳۶۱ پایان پذیرفت .
این عملیات ضربه سیاسى و روانى مهمى بر دشمنان ایران وارد کرد، زیرا تمامى تصورات آنان در مورد ناتوانى ایران در هم ریخت .
پیروزیهاى درخشان جمهورى اسلامى ایران در مناطق مختلف جنگ و نمایش قدرت نظامى ایران باعث گردید که شوراى امنیت به درخواست اردن و حمایت آمریکا تشکیل جلسه دهد و در جلسه ۲۳۸۳ خود، قطعنامه شماره ۵۱۴ را در ۱۲ ژوئیه ۱۹۸۲ (۲۱/۴/۱۳۶۱) به اتفاق آرا تصویب کند.
این قعطنامه علاوه بر مقدمه ، در ۶ بند تنظیم ، که اشاره به بعضى از بندهاى آن به وضوح تغییر موضع شورا نسبت به جمهورى اسلامى را نشان مى دهد.
۱ –
شوراى امنیت خواستار آتش بس و خاتمه فورى کلیه عملیات نظامى است .
۲ –
خواستار عقب کشیدن نیروها به مرزهاى شناخته شده بین المللى است .
۳ –
لذا از دبیر کل تقاضا مى نماید که ظرف مدت ۳ ماه در مورد اجرایى این قعطنامه گزارش خود را تسلیم نماید.
۱ –
در این قعطنامه براى نخستین باز از برقرارى آتش بس ، عقب نشینى نیروها و تشکیل نیروى پاسدار صلح و استقرار آنها سخن مى رود.
۲ –
در حالى که در قعطنامه ۴۷۹ از دبیر کل خواسته شده بود ظرف ۴۸ ساعت به شوراى امنیت گزارش دهد، این مهلت در قطعنامه ۵۱۴ سه ماه تعیین شده بود که نشان از این داشت که این باز شوراى امنیت متوجه شده که مساله تجاوز عراق به ایران اسلامى به راحتى قابل حل نیست .
۳ –
عقب نشینى نیروها به مرزهاى شناخته شده بین المللى که در بند ۲ قعطنامه مطرح گردید، هنگامى مورد گفتگو قرار گرفت که قواى عراق از اکثر نقاط مهم و استراتژیک ایران بیرون رانده شده بود. به بیان دیگر زمانى صحبت از عقب نشینى نیروها به میان آمد که در مناطق جنوبى جبهه ، نیروهاى ایران به مرزهاى بین المللى رسیده بودند.
به دلایلى که ذکر شد، قبول قعطنامه از طرف عراق و رد آن از طرف ایران قابل پیش بینى بود و این امر تحقق یافت . نهایت آن که جمهورى اسلامى ایران پس از تصویب قطعنامه ۵۱۴ شوراى امنیت دست به تحریم شورا زد و در جلسات آن شرکت نکرد.
قعطنامه ۵۲۲
در فاصله قعطنامه شماره ۵۱۴ تا قطعنامه بعدى (قطعنامه ۵۲۲) دو عملیات عمده در جبهه هاى جنگ از طرف قواى ایران صورت گرفت . یکى عملیات رمضان که دو روز پس از قطعنامه ۵۱۴ (یعنى در ۲۳ تیر ۶۱) در محور جنوب و جنوب غربى اهواز انجام شد دیگرى عملیات مسلم بن عقیل که از تاریخ ۹/۷/۶۱ در منطقه سومار غرب انجام پذیرفت و موجب آزادسازى مناطق زیادى از خاک ایران و نیز تسلط بر شهر مندلى عراق گردید. در نتیجه موجب نگرانى عمیق شوراى امنیت شد که در نهایت منجر به صدور قطعنامه ۵۲۲ (در تاریخ ۴ اکتبر ۱۹۸۲ / ۱۲/۷/۱۳۶۱) گردید.
این قطعنامه نیز مانند قطعنامه هاى قبلى جنبه ((توصیه )) داشت . با توجه به فاصله زمانى اندک بین این دو قطعنامه و با در نظر گرفتن این که در شکل ، متن و محتوا، قطعنامه ۵۲۲ تفاوت چندانى با قطعنامه ۵۱۴ نداشت ، و با عنایت به این که تحولات عمده و مهمى نیز در جبهه هاى جنگ رخ نداده بود، این نتیجه حاصل مى شود که صدور قطعنامه ۵۲۲ فقط پاسخى به فشار عراق و طرفدارانش در شوراى امنیت بوده است ، شورا تحت تاثیر آنها ناگزیر از صدور قطعنامه جدیدى شده که تکرار قطعنامه هاى پیشین بوده است . البته ، این قطعنامه نیز پذیرفته نشد. مى توان گفت که اگر در میان قطعنامه هاى شوراى امنیت قطعنامه ۴۷۹ را ظالمانه ترین و غیر منصفانه ترین آنها بدانیم ، قطعنامه ۵۲۲ را نیز باید کم ارزش ترین و کم اهمیت ترین آن باید به حساب آورد.
قطعنامه ۵۴۰
در فاصله قطعنامه ۵۲۲ تا قطعنامه ۵۴۰ شش (۶۵) عملیات توسط نیروهاى جمهورى اسلامى ایران انجام شد که موفق ترین آنها عملیات والفجر ۴ بود و شاید به همین دلیل شورا باز هم به فکر صدور قطعنامه اى دیگر افتاد و این بار قطعنامه ۵۴۰ در جلسه ۲۴۹۳ شورا در تاریخ ۳۱ اکتبر ۱۹۸۳ (۹/۸/۱۳۶۲) با ۱۲ راى موافق ، سه راى ممتنع (پاکستان ، نیکاراگوئه و مالت ) و بدون راى مخالف تصویب شد.
فاصله زمانى این قطعنامه با قطعنامه قبلى یک سال و بیست و هفت روز است و اگر بگوئیم که قطعنامه ۵۴۰ بیشتر متعاقب عملیات والفجر ۴ بوده ، و از آن متاثر شده است سخنى بگزاف نیست . در آخرین پاراگراف بخش ‍ مقدماتى این قطعنامه شورا بررسى علل جنگ را پذیرفته بود.
هر چند این اعلام با سه اشکال عمده مواجه بود:
۱ –
این مساله مهم (بررسى علل جنگ ) در قسمت مقدماتى مطرح و در قسمت اجرایى براى آن مکانیسمى اختصاص داده نشده بود.
۲ –
با این که شورا پذیرفته بود که جنگى واقع شده ، اما از تجاوز و متجاوز سخنى به میان نیاورده بود.
۳ –
به مسئله اى با این اهمیت (تجاوز)، بسیار مبهم وگذرا اشاره شده بود.
با این وجود نمى توان منکر شد که همین مقدار پیشرفت نیز چرخش مهم و امیدبخشى را در سلسله حرکات شورا پدید آورده بود.
و قطعنامه ۵۴۰ از یک جهت بى سابقه بود که در میان قعطنامه هاى شوراى امنیت در مورد جنگ ایران و عراق به اتفاق آرا به تصویب نرسید و ۳ کشور به آن راى ممتنع داده بودند.
امام جمعه وقت تهران ، حضرت آیت الله العظمى خامنه اى در خطبه نماز جمعه تهران رد قطعنامه ۵۴۰ را اعلام نمودند و توجه دادند که اصولا سیاست جمهورى اسلامى ایران در قبال شوراى امنیت تغییرى نکرده است ، مگر آن که شورا سیاستهاى خود را تغییر دهد. البته عراق ضمن طرح ایرادات جزئى قطعنامه ۵۴۰ را پذیرفت .
صدور قعطنامه ۵۵۲
به دنبال انتساب چند حمله از طرف ایران به کشتیها در خلیج فارس ، شوراى همکارى خلیج فارس در تاریخ ۱۴ مه ۱۹۸۴ طى شکایتى به شوراى امنیت خواستار گردید که شورا علیه اقدامات تلافى جویانه ایران و نقض حقوق کشتیرانى آزاد در خلیج فارس شدت عمل نشان دهد. لذا شوراى امنیت پس از بررسى شکایت در جلسه ۲۵۴۶ مورخه اول ژوئن ۱۹۸۴ (۱۱/۳/۶۳) با ۱۳ راى موافق و دو راى ممتنع قطعنامه ۵۵۲ را تصویب کرد.
بر این قطعنامه ایرادهاى متعددى وارد بود، از جمله این که فلسفه وجودى آن به دنبال انتساب چند حمله به کشتیها، توسط جمهورى اسلامى ایران بود؛ اما این که این حملات از جانب جمهورى اسلامى ایران انجام گرفته باشد، ثابت نشده بود. این در حالى بود که شورا در برابر حملاتى که عراق صراحتا مسئولیت آنها را به عهده گرفته بود، عکس العمل مناسبى نشان نداده بود. یکى دیگر از ایرادهاى وارده به قطعنامه ۵۵۲ این است که از روح و مفاد قطعنامه و تصریح محکومیت حملات اخیر به کشتیهاى بازرگانى در مسیر بنادر کویت و عربستان این چنین مستفاد مى گردد که شکایت شوراى همکارى خلیج فارس مورد تایید شوراى امنیت قرار گرفته است ، لذا روشن بود که این قطعنامه نمى توانست کاملا مورد قبول جمهورى اسلامى ایران واقع شود.
صدور قعطنامه ۵۸۲
در فاصله صدور قطعنامه ۵۴۰ تا قطعنامه ۵۸۲ چندین عملیات دیگر توسط نیروهاى ایران صورت گرفت که مهمترین آنها عملیات والفجر ۸ بود که در تاریخ ۲۰/۱۱/۶۴ در منطقه فاو آغاز و منجر به تصرف شهر فاو در خاک عراق و قسمتهاى دیگرى از منطقه مربوطه به وسعت ۷۰۰ کیلومتر مربع گردید.
والفجر ۸ یکى از موفق ترین عملیات هاى جنگى ایران بود که آثار نظامى ، سیاسى و روانى مهمى بر عراق و منطقه و حتى معادلات جهانى در قبال جنگ گذاشت . با این عملیات ارتباط دریایى مستقیم عراق با خلیج فارس ‍ قطع شد و نیروهاى ایران به بصره و مرز عراق با کویت نزدیک شدند.
اثر این عملیات آن چنان بود که چند روز پس از آن ، شوراى امنیت به درخواست عراق و سایر اعضاى گروه هفت اتحادیه عرب (۶۶) تشکیل جلسه داد.
جلسات شورا دو هفته به طول انجامید و طى آن عده اى از اعضاى اتحادیه عرب و نیز دبیرکل اتحادیه (شاذلى قلیبى ) در سخنرانیهاى خود، ایران را متجاوز خواندند و خواستار اجراى فصل هفتم منشور در مورد جمهورى اسلامى ایران شدند. ایران در بحثهاى شورا شرکت نکرد ولى نظرات خود را به طور مستقیم از طریق دبیر کل و بعضى از اعضاى شورا مطرح کرد.
به هر حال قعطنامه اى که در اصل توسط گروه اتحادیه عرب پیشنهاد شده بود، با تغییراتى در عبارات و کلمات در تاریخ ۲۴ فوریه ۱۹۸۶ (۵/۱۲/۱۳۶۴) در جلسه ۲۶۶۶ شورا به اتفاق آرا و به نام قطعنامه ۵۸۲ تصویب گردید.
در بند چهارم این قعطنامه آمده بود:
۴ –
شورا درخواست دارد که مبادله اسراى جنگى ظرف مدت کوتاهى پس ‍ از توقف مخاصمات با همکارى کمیته بین المللى صلیب سرخ انجام گیرد.
براى اولین بار بود که مساله اسراى جنگى مطرح مى شد و علت آن افزایش ‍ تعداد اسراى عراقى نسبت به تعداد اسراى ایرانى بود.
این قعطنامه نیز همانند قعطنامه هاى قبلى جنبه توصیه داشت . فاصله زمانى صدور قطعنامه ۵۵۲ تا قطعنامه ۵۸۲ یک سال و هشت ماه و بیست و پنج روز و تا قطعنامه ۵۴۰ دو سال و ۳ ماه و ۲۶ روز است .
در خلال این مدت طولانى ، چندین عملیات نظامى از سوى ایران صورت گرفت که از آن میان عملیات خیبر و والفجر ۸ نتایج چشمگیرترى داشتند. شوراى امنیت به فاصله دو روز پس از شروع عملیات والفجر ۸ بحث خود را در مورد جنگ عراق با ایران آغاز کرد که منجر به صدور قطعنامه ۵۸۲ شد.
بدین ترتیب مى توان گفت که عوامل مهم در تعیین زمان صدور قطعنامه ۵۸۲ عملیات والفجر ۸ و تصرف فاو به وسیله قواى ایران بوده است . جمهورى اسلامى ایران در اظهار نظر راجع به قطعنامه ۵۸۲ اعلام داشت :
آن قسمت از قطعنامه که به کل موضوع جنگ و خاتمه خصومتها مربوط مى شود، ناقص ، بى اعتبار و غیر قابل اجرا است .
تا زمانى که شورا قادر نباشد به رغم اعمال نفوذ برخى از اعضاى دائم که بر اتخاذ مواضع یکطرفه اصرار مى ورزد مواضع عادلانه و صحیح مبتنى بر مسئولیت ادامه جنگ بر عهده شورا است .
شورا عراق را در حمله به خاک ایران محکوم نکرده است . قطعنامه به لزوم حل مسالمت آمیز اختلافات اشاره دارد، ولى از نقض همه جانبه این اصل توسط عراق در هجوم به ایران ذکرى نکرده است .
در مورد کاربرد سلاح شیمیایى در قطعنامه برخورد ملایم ترى از موضعکیرى قبل شورا (بیانیه آوریل ۱۹۸۵) شده است . شوار در مورد حمله به هواپیماى مسافربرى و تهدیدات امنیت هوایى و حمله به مناطق مسکونى مى بایست موضعگیرى محکمترى مى کرد. به هر حال جمهورى اسلامى ایران امادهم است در زمینه رعایت مقررات بین المللى با دبیر کل سازمان ملل متحد همکارى نماید.
عراق اعلام داشت چنانچه دولت ایران قطعنامه ۵۸۲ را رسم ” و بدون قید و شرط قبول و اجرا کند، عراق نیز آماده است آن را اجرا نماید. به این ترتیب این قطعنامه نیز بى اثر ماند.
صدور قطعنامه ۵۸۸
مواردى که در رابطه با قطعنامه ۵۸۸ مى توان برشمرد به شرح زیر است :
عنوان قطعنامه چون گذشته ((وضعیت ما بین ایران و عراق )) است و جنبه توصیه بودن قطعنامه نیز بر جاى خود مى باشد. ضمن ان که از نظر حجم و تعداد کلمات به کار برده شده ، این قطعنامه کوتاه ترین قطعنامه از مجموع قطعنامه هاى مورد مطالعه است . در پاراگرافهاى اجرایى قطعنامه ۵۸۸ مطلب تازه و جدیدى نیست جز آن که خواستار اجراى قطعنامه ۵۸۲ شده است ، درخواست دبیرکل براى شدت بخشیدن به تلاشهایش و اعلام ادامه بررسى شورا نیز تازگى ندارد. تنها در پاراگراف سوم عبارت سوم عبارت ((بررسى گزارش دبیرکل و شرایط لازم بریا برقرارى صلح با دوام بین دو کشور)) حاوى مطلب جدیدى است .
مى توان گفت که شورا با قطعنامه ۵۸۸ آخرین اتمام حجت خود را براى پذیرش قطعنامه هاى از نوع آنچه تا زمان صادر کرده بود، انجام داده و راه را بریا تحولى اساسى و عظیم در نگرش خود نسبت به کل موضوع جنگ همواره ساخته است .
قطعنامه ۵۹۸ نه یک شبه به وجود آمد و نه محصول تفکرى یک بعدى و یک جانبه بود. این قطعنامه بنایى بود که براى ایجاد آن زمینه اى مناسب لازم داشت و قطعنامه هاى ۵۸۲ و ۵۸۸ از جمله این زمینه ها بود، زیرا اولین عبارت قطعنامه ۵۹۸ اشاره به قطعنامه ۵۸۲ دارد. از این رو اهمیت قطعنامه ۵۸۸ و پیام ویژه آن به این لحاظ است و در جنبه هاى دیگر فاقد ارزش ‍ چندان است . قطعنامه ۵۸۸ در همان روز تصویب (۸ اکتبر ۱۹۸۶ برابر با ۱۶/۷/۱۳۶۵) توسط دبیر کل به وزراى خارجه هر دو کشور ابلاغ شد.
عراق با ارسال نامه اى قطعنامه ۵۸۸ را پذیرفت و جمهورى اسلامى ایران توسط نامه اى که از سوى وزیر امور خارجه وقت دکتر على اکبر ولایتى براى دبیر کل سازمان ملل ارسال شد، یکى از صریح ترین و مستدل ترین موضعگیرى خود را در قبال قطعنامه هاى شوراى امنیت عموما و قطعنامه ۵۸۸ خصوصا اعلام کرد.
این نامه با شرح اقدامات تجاوز کارانه عراق و موضعگیریهاى مقطعى و دور از حقیقت شوراى امنیت تا آن روز، زمینه مناسبى ایجاد کرد تا شوراى امنیت به طور جدى در موضع خود نسبت به جنگ تحمیلى تجدید نظر نماید. دبیر کل نظریات طرفین در مورد قطعنامه ۵۸۸ را به اطلاع شوراى امنیت رساند.
به این ترتیب این قطعنامه نیز سرنوشتى مشابه قطعنامه هاى قبلى پیدا کرد.
در فاصله صدور قطعنامه ۵۸۸ تا ۵۹۸ عملیات متعددى در جبهه هاى جنگ صورت گرفت که مهمترین آن سلسه عملیات فتح ، کربلا و نصر است .
وجه مشترک اکثر این عملیات این بود که در داخل خاک عراق انجام مى شد و اغلب توام با موفقیت در رسیدن به اهداف تعیین شده بود. به این ترتیب تهدیدى بسیار فزاینده براى عراق به وجود آمده بود. بویژه با پیشروى نیروهاى ایران به سوى بصره ، شوراى امنیت نسبت به جنگ بیشتر حساس ‍ مى شد. در همین زمان نیروى هوایى عراق حملات خود را در منطقه خلیج فارس به روى تاسیسات انتقال نفت ایران و همچنین نفتکشها گسترش داد. همچنین با بهره بردارى از پایگاه هاى برخى از کشورهاى منطقه ، عراق توانست به جزایر سیرى و لارک حمله کند. در چنین فضایى بود که قطعنامه ۵۹۸ به عرصه ظهور رسید.
قطعنامه ۵۹۸
شوراى امنیت پس از مشورتهاى فراوان و با توافقات اصولى به عمل آمده در ۲۹ تیرماه ۱۳۶۶ (۲۰ ژوئیه ۱۹۷۸) در جلسه شماره ۲۷۵۰ خود طرح قطعنامه اى را که قبلا به روى کلمه به کلمه آن توافق شده بود به اتفاق آرا به تصویب رساند. طرح قطعنامه توسط اعضاى دائم شورا تهیه و نظریات اعضاى غیر دائم نیز تا حدودى ملحوظ شده بود.
متن قطعنامه ۵۹۸:
شوراى امنیت ، با تایید مجدد قطعنامه (۱۹۸۶) ۵۸۲ خود، با ابراز نگرانى عمیق از این که على رغم در خواستهایش براى آتش بس ، منازعه بین ایران و عراق بشدت سابق با تلفات شدید انسانى و تخریب مادى ادامه دارد، با ابراز تاسف از آغاز و ادامه منازعه ، همچنین با ابراز تاسف از بمباران مراکز صرفا مسکونى غیر نظامى ، حملات به کشتیرانى بى طرف یا هواپیماهاى کشورى ، نقض قوانین بین المللى انسان دوستانه و دیگر قوانین ناظر بر درگیرى مسلحانه ، بویژه کاربرد سلاحهاى شیمیایى برخلاف الزامات پروتکل ۱۹۲۵ ژنو، با ابراز نگرانى عمیق نسبت به احتمال تشدید و گسترش بیشتر منازعه مصمم گردید به تمامى اقدامات نظامى بین ایران و عراق خاتمه بخشد، معتقد گردید که مى باید یک راه حل جامع ، عادلانه ، شرافتمندانه و پایدار بین ایران و عراق به دست آید.
با یادآورى مفاد منشور ملل متحد، بویژه تعهد همه دول عضو به حل اختلافات بین المللى خود از راه هاى مسالمت آمیز به نحوى که صلح و امنیت بین المللى و عدالت به مخاطره نیفتد، با حکم به این که در منازعه ما بین ایران و عراق زمینه صلح حاصل شده است ، با اقدام بر اساس مواد ۳۹ و ۴۰ منشور ملل متحد،
۱ –
خواستار آن است که به عنوان یک قدم اولیه جهت حل و فصل (مناقشه ) از راه مذاکره ، ایران و عراق یک آتش بس فورى را رعایت کرده ، به تمامى عملیات نظامى در زمین ، دریا و هوا خاتمه داده و تمامى نیروهاى خود را بدون درنگ به مرزهاى شناخته شده بین المللى بازگردانند.
۲ –
از دبیر کل در خواست مى کند که یک تیم ناظر ملل متحد را براى بررسى ، تایید و نظارت بر آتش بس و عقب نشینى نیروها اعزام نماید و همچنین از دبیر کل درخناست مى نماید با مشورت طرفین درگیر، تدابیر لازم را اتخاذ نموده ، گزارش آن را به شوراى امنیت ارائه نماید.
۳ –
مصرانه مى خواهد اسراى جنگى آزاد شد و پس از قطع مخاصمات فعال کنونى ، بر اساس کنوانسیون سوم ژنو ۱۲ اوت ۱۹۴۹، بدون تاخیر به کشور خود بازگردانده شوند.
۴ –
از ایران و عراق مى خواهد با دبیرکل در اجراى این قطعنامه و در تلاشهاى میانجیگرانه براى حصول یک راه حل جامع ، عادلانه و شرافتمندانه مورد قبول دو طرف در خصوص تمام موضوعات موجود، منطبق با اصول مندرج در منشور ملل متحد، همکارى نمایند.
۵ –
از تمامى کشورهاى دیگر مى خواهد که حداکثر خویشتندارى را مبذول دارند و از هرگونه اقدامى که مى تواند منجر به تشدید و گسترش بیشتر منازعه گردد احتراز کنند و بدین ترتیب اجراى قطعنامه حاضر را تسهیل نمایند.
۶ –
از دبیر کل در خواست مى نماید که با مشورت با ایران و عراق ، مساله تفویض اختیار به یک هیات بى طرف براى تحقیق راجع به مسئولیت منازعه را بررسى نموده و در اسرع وقت به شوراى امنیت گزارش دهد.
۷ –
ابعاد خسارات وارده در خلال منازعه و نیاز به تلاشهاى بازسازى با کمکهاى مناسب بین المللى پس از خاتمه درگیرى تصدیق مى گردد و در این خصوص از دبیر کل در خواست مى کند که یک هیات کارشناسان را براى مطالعه موضوع بازسازى و گزارش به شوراى امنیت تعیین نمایند.
۸ –
همچنین از دبیر کل درخواست مى کند که با مشورات با ایران و عراق و دیگر کشورهاى منطقه ، راههاى افزایش امنیت و ثبات منطقه را مورد مداقه قرار دهد.
۹ –
از دبیر کل در خواست مى کند که شوراى امنیت را در مورد اجراى این قطعنامه مطلع نماید.
۱۰ –
مصمم است براى بررسى اقدامات بیشتر جهت رعایت و اجراى این قطعنامه در صورت ضرورت جلسات دیگرى مجددا تشکیل دهد.
در تحلیل قطعنامه از نظر صورى در شکلى اهم نکات قابل توجه عبارتند از:
۱ –
عنوان قطعنامه ۵۹۸ نظیر قطعنامه هاى پیشین ((وضعیت ما بین ایران و عراق )) نیست ، بلکه براى اولین بار قطعنامه تحت عنوان ((منازعه بین ایران و عراق صادر شده است .
۲ –
این قطعنامه چه از نظر شکلى و چه از نظر ماهوى توصیه نیست ، بلکه تصمیم برخاسته از اعتقاد شوراى امنیت است واین موضوع علاوه بر محتواى قطعنامه ، در آغاز پاراگرافهاى ۱، ۷، ۸ و ۱۰ قسمت مقدماتى و پاراگراف ۱۰ اجرایى صراحت دارد. اگر چه در این مورد تناقضى وجود دارد و آن این که در بعضى موارد (اشاره به تعهد دولت به حل مسالمت آمیز اختلافات خود بندهاى ۳، ۴، ۵ و ۶ قسمت اجرایى قطعنامه ) حالت قطعنامه توصیه است ، اما به هر حال حالت آمریت قطعنامه غائب است .
۳ –
از نظر حجم و تعداد کلمات به کار برده شده ، این قطعنامه مفصل ترین قطعنامه هاى صادره است .
۴ –
این قطعنامه به اتفاق آرا صادر گردید.
۵ –
از نتظر فاصله زمانى ، قطعنامه ۵۹۸ با قطعنامه قبلى (۵۸۸) آن نه ماه و نیم فاصله دارد. این بدان معنا نیست که همچون فواصل سایر قطعنامه ها، شوراى امنیت جنگ عراق با ایران را به جال خود رها کرده باشد، بلکه در تمام این مدت شورا به مشورتهاى فشرده خود براى تنظیم قطعنامه جامعى که فصل مشترک نظریات شورا، عراق و ایران باشد مشغول بود.
۶ –
وضعیت جبهه هاى جنگ چنانکه ذکر شد، به صورتى بود که نگرانى شورا را باعث گردیده بود. به عبارت دیگر، اگر چه قطعنامه ۵۹۸ حاصل مدتها مذاکره و مشورت بود، ولى مقطع زمانى صدور آن جالب است .
هم احتمال تشدید و هم احتمال گسترش جنگ موجب نگرانى شورا شده بود، مقصود از تشدید جنگ ، نزدیک شدن قواى ایران به بصره و عملیات پى در پى در داخل خاک عراق بود و مراد از گسترش جنگ ، نزدیک شدن قواى ایران به مرزهاى عراق و کویت ، همچنین درگیرى در خلیج فارس ‍ گسترش یافته بود.
جمهورى اسلامى ایران قطعنامه ۵۹۸ را نه رد کرد و نه قبول . از جمله استدلالهاى جمهورى اسلامى ایران توسط سخنگوى وقت شوراى عالى دفاع ، آیت الله هاشمى و رفسنجانى بیان شده است :
((
پیش از این به علت جهتگیرى ناعادلانه قطعنامه هاى شوراى امنیت ، ما این قطعنامه ها را نمى پذیرفتیم . اما در این قطعنامه نکات مثبتى دیدیم که حاضر شدیم پیرامون آن آن مذاکره کنیم . جمهورى اسلامى ایران قطعنامه ۵۹۸ را به طور کلى رد نکرده است ، چون در آن جاى بحث مى بیند. توقع دیگران این است که ما قطعنامه را کلا رد کنیم یا بپذیریم ، نکته منفى آن این است که مى گوید که به محض شروع مذاکره و پیش از شناسایى متجاوز و محاکمه آن ، آتش بس اعلام شود و ما این بند را قبول نداریم ، بند مربوط به معرفى متجاورز مى تواند به عنوان تنها کلید حل مسائل به شمار آید و این نکته مثبتى است ، اما باید پیش از اعلام آتش بس انجام شود، ما به آمریکا سوءظن داریم و مى دانیم به محض اعلام آتش بس آنان در عمل صادق نخواهد بود.
بنابراین ما نمى توانیم چنین مخاطره اى را بپذیریم . ما مى گوییم اول متجاوز معرفى شود بعد راه حل مسائل جدى همواره خواهد شد. معلوم است که محاکمه و تنبیه متجاوز و باز پرداخت غرامت از همین اقدام آغاز خواهد شد. اگر این جابجایى در بندها انجام شود، راه همواره خواهد شد.))
این موضعگیرى نزدیک به یک سال ادامه داشت . بهترین منطق و دلیلى که براى اتخاذ این موضع (نه رد و نه قبول ) مى توان اقامه کرد است که جمهورى اسلامى ایران به دلیل عدم تحقق کامل نظریاتش قطعنامه را نپذیرفت .
اما به خاطر توجهى که به اصول مورد نظر ایران در قطعنامه شده بود و به دلیل این که با توجه به شرایط سیاسى و بین المللى بیش از این امکان امتیاز گرفتن از شورا وجود نداشت و اصولا به خاطر ((روز مبادا)) قطعنامه را رد هم ننمود.
موضع عراق در قبال قطعنامه ۵۹۸
در ۲۲ ژوئیه ۱۹۷۸، اجلاس مشترک شوراى فرماندهى انقلاب و رهبرى حزب بعث به ریاست صدام براى بررسى قطعنامه ۵۹۸ تشکیل ، و در همین جلسه قطعنامه مورد پذیرش و استقبال قرار گرفت و آمادگى عراق براى همکارى با دبیر کل و شوراى امنیت در جهت اجراى آن و نیل به حل جامع ، عادلانه و شرافتمندانه منازعه اعلام گردید. نهایت آن که آمادگى ایران براى قبول جدى و با حسن نیت قطعنامه و اجراى آن و اطاعت بدون قید و شرط از آن ، شرط اساسى التزام عراق به قطعنامه عنوان گردید. در این جلسه قرار شد مواضع مذکور توسط وزیر امور خارجه عراق به دبیر کل و شوراى امنیت اعلام گردد.
سخنگوى دولت عراق نیز در این خصوص اظهار داشت :
((
عراق آماده است قطعنامه شوراى امنیت سازمان ملل را که در آن دستور آتش بس فورى داده شده است ، بپذیرد مشروط بر آن که ایران نیز اقدام مشابهى انجام دهد، تعهد عراق نسبت به این قطعنامه به پذیرش صریح و بدون قید و شرط ایران بستگى دارد))
طارق عزیز وزیر امور خارجه عراق نیز در ملاقات خود در تاریخ ۲۳ ژوئیه با دبیر کل ، مواضع عراق را تکرار کرد. همچنین سفیر عراق در آمریکا طى مصاحبه اى در همان روز، خبر از واکنش عراق نسبت به قطعنامه داد.
اما پاسخ رسمى عراق به قطعنامه ۵۹۸ در تاریخ ۱۴ اوت به دبیرکل اعلام شد که در آن جمله آمده بود:
((…
عراق از قطعنامه ۵۹۸ استقبال مى نماید و آماده است براى اجراى آن با دبیرکل و شوراى امنیت همکارى کند.))
پذیرش کامل قطعنامه از طرف جمهورى اسلامى ایران
در مورد پذیرش کامل قطعنامه ۵۹۸، رهبر فقید انقلاب اسلامى ، امام خمینى ((ره )) پیام مهمى به ملت ایران فرستادند. در قسمتى از این پیام آمده بود (۶۷):
((
و اما در مورد قبول قطعنامه که حقیقتا مساله بسیار تلخ و ناگوارى براى همه و خصوصا براى من بود، این است که من تا چند روز قبل معتقد به همان شیوه دفاع و مواضع اعلام شده در جنگ بودم و مصلحت نظام و کشور و انقلاب را در اجراى آن مى دیدم ، ولى به واسطه حوادث و عواملى که از ذکر آن فعلا خوددارى مى کنم ، و به امید خداوند در آینده روشن خواهد شد، و با توجه به نظر تمامى کارشناسان سیاسى و نظامى سطح بالاى کشور – که من به تعهد و دلسوزى و صداقت آنان اعتماد دارم – با قبول قطعنامه و آتش بس موافقت نمودم و در مقطع کنونى آن را به مصلحت انقلاب و نظام مى دانم ، و خدا مى داند که اگر نبود انگیزه اى که همه ما و عزت و اعتبار ما باید در مسیر مصلحت اسلام و مسلمین قربانى شود، هرگز راضى به این عمل نمى بودم و مرگ و شهادت برایم گواراتر بود، اما چاره چیست ؟ همه باید به رضایت حق تعالى گردن نهیم … دیروز روز امتحان الهى بود که گذشت و فردا امتحان دیگرى است که پیش مى آید… قبول قطعنامه از طرف جمهورى اسلامى ایران به معناى حل مساله جنگ نیست . با اعلام این تصمیم حربه تبلیغات جهانخواران علیه ما کند شده استملت ما هم نباید فعلا مساله را تمام شده بداند. البته ما رسما اعلام مى کنیم که هدف ما تاکتیک جدید در ادامه جنگ نیست … در این روزها ممکن است بسیارى از افراد به خاطر احساسات و عواطف خود صحبت از چراها و باید نبایدها کنند – که هر چند این مساله به خودى خود یک ارزش ‍ بسیار زیباست – اما اکنون وقت پرداختن به آن نیست … من باز مى گویم قبول این مساله براى من از زهر کشنده تر است ، ولى راضى به رضاى خدایم و براى رضایت او این جرعه را نوشیدم ، و نکته اى که تذکر آن لازم است در قبول این قطعنامه فقط مسئولین کشور ایران با اتکاى خود تصمیم گرفتند. تصمیم امروز فقط براى تشخیص مصلحت بود… بدانید که پیروزى از آن شماست .))
سرانجام در تاریخ ۱۷ ژوئیه ۱۹۸۸ (۲۶/۴/۱۳۶۷) سفیر و جانشین نماینده دائمى جمهورى اسلامى ایران در سازمان ملل متحد، عین مرقومه حضرت آیت الله خامنه اى رئیس جمهور وقت ایران را خطاب به دبیر کل سازمان ملل متحد براى وى ارسال ، و در خواست کرد که به عنوان سند شوراى امنیت منتشر گردد.
فرازهایى از نامه ریاست جمهورى وقت درباره پذیرش قطعنامه ۵۹۸ به این شرح است (۶۸):
((
درودهاى گرم همراه با بهترین آرزوهاى مرا براى موفقیت آن عالى جناب در تلاش براى برقرار صلح و عدالت بپذیرید. همان طور که بخوبى استحضار دارید، آتش جنگى که به وسیله رژیم عراق در ۲۲ سپتامبر ۱۹۸۰ با تجاوز علیه تمامیت ارضى جمهورى اسلامى ایران آغاز گردید، اینک ابعاد غیر قابل تصورى به خود گرفته است که کشورهاى دیگر و حتى غیر نظامیان بى گناه را نیز در شعله هاى خود گرفته است .
در چنین موقعیتى ، تلاشهاى جنابعالى براى اجراى قطعنامه ۵۹۸ (۱۹۸۷) حائز اهمیت ویژه اى است . جمهورى اسلامى ایران پیوسته کمک و پشتیبانى خود را نسبت به شما در حصول به این هدف مبذول داشته است . در این زمینه ما مصمم گردیدیم که رسما اعلام داریم جمهورى اسلامى ایران به خاطر اهمیت حفظ جان انسانها و برقرارى عدالت و صلح و امنیت منطقه اى و بین المللى قطعنامه ۵۹۸ (۱۹۸۷) شوراى امنیت را مى پذیرد. ما امیدواریم که اعلام رسمى این موضع جمهورى اسلامى ایران به شما در ادامه تلاشهایتان که همیشه مورد پشتیبانى و استقبال ما بوده است ، کمک نماید.))
در همین مورد آقاى هاشمى رفسنجانى رئیس وقت مجلس شوراى اسلامى و سنخگوى شوراى عالى دفاع اظهار داشتند (۶۹):
((
مصحلت انقلاب و ملتهاى ایران و عراق و منطقه این است که قطعنامه مذکور پذیرفته شود… ایران تابه حال خواستار آن بود که ابتدا کمیته تعیین متجاوز تشکیل شود، ولى با توجه به شرایط جدیدى که پیش آمده از آن شرط خود صرف نظر مى کنیم … متاسفانه تبلیغات جهانى ، ما را جنگ افروز و جنگ طلب معرفى کرده ، صدام و حزب بعث متجاوز که تمام قوانین را نقض کرده ، ولى چون یک شعار مشخص دارد، یعنى قطعنامه را پذیرفته و حاضر به قضاوت بین المللى است ، به صورت عوام فریبانه صلح طلب معرفى شده است ، با این کار، یعنى قبول قطعنامه ۵۹۸، ما نشان داده ایم که در این زمینه انعطاف پذیر هستیم … ما قطعنامه را هرگز رد نکرده بودیم ، بلکه شروطى روى آن گذاشتیم و این اواخر روشن شد که ممکن است حوادث تلخى در منطقه اتفاق افتد که نقطه عطف آن سقوط هواپیماهاى ایرانى توسط آمریکا بود.))
برقرارى آتش بس
پس از پذیرش رسمى قطعنامه ۵۹۸ از طرف ایران و انجام مذاکرات با دبیر کل سازمان ملل متحد، آتش بس میان طرفین از تاریخ ۲۹ مرداد ۱۳۶۷ (۲۰ اوت ۱۹۸۸) برقرار شد. شوراى امنیت سازمان ملل متحد در تاریخ ۱۸ مرداد ۱۳۶۷ قطعنامه ۶۱۹ را تصویب کرد که به موجب آن گروه ناظران نظامى ایران و عراق و سازمان ملل متحد (یونیماک ) تشکیل و عازم مرزهاى ایران و عراق شد. نیروهاى یونیماک حدود ۴۰۰ نفر بودند که از ۲۵ ملیت مختلف تشکیل شده بود و در دو کشور مستقر شدند. وظایف نیروهاى یونیماک عبارت بود از:
۱ –
تایید، تحکیم و نظارت بر آتش بس
۲ –
کمک به طرفین براى حل مسائل محلى که احتمالا در مورد تعیین دقیق خطوط مرزى و عقب نشینى به مرزهاى بین المللى و یا تیراندازى اتفاقى پدید آید.
۴ –
کمک به طرفین براى ایجاد یک منطقه حائل در طول مرزهاى دو کشور
آغاز مذاکرات صلح
نخستین دور مذاکرات صلح بین ایران و عراق با نظارت سازمان ملل متحد، در سوم شهریور ۱۳۶۷ به طور رسمى در ژنو آغاز شد. در این مذاکرات دولت عراق دو پیش شرط را مطرح کرد:
۱ –
لایروبى اروند رود
۲ –
آزادى کشتیرانى در خلیج فارس
در مقابل ایران اعلام نمود که نه پیش شرطى را مطرح خواهد کرد و نه پیش ‍ شرطى را از طرف مقابل خواهد پذیرفت . عراق با در اختیار داشتن بخشى از خاک ایران ، تصور مى کرد که مى تواند براى گرفتن امتیاز، ایران را تحت فشار قرار دهد. از طرف دیگر، طرح آزادى کشتیرانى در خلیج فارس مطابق با در خواست دولتهاى غربى بود و به همین جهت از عراق حمایت مى کردند.
به علت پافشارى عراق در مورد درخواستهایش و عدم پذیرش آن از طرف ایران پیشرفتى در مذاکرات صورت نگرفت . از این رو براى شکست بن بست مذاکرات ، دبیر کل سازمان ملل متحد در ۹ مهر ۱۳۶۷ طرحى مشتمل بر ۴ ماده به دولتین ایران و عراق پیشنهاد کرد که رئوس آن عبارتند از:
۱ –
آزادى کشتیرانى در خلیج فارس
۲ –
دادن اولویت به حل و فصل مساله شط العراب (اروند رود)
۳ –
توافق در مورد مراحل مبادله اسراى جنگى
۴ –
عقب نشینى نیروهاى دو کشور به مرزهاى بین المللى
دبیر کل سازمان ملل در این طرح خواستهاى عراق را مورد توجه قرار داده بود، اما این طرح نیز با شکستهاى مواجه شد. به دنبال آن ، دبیرکل ، ((یان الیاسون )) نماینده ویژه خود را مامور پیگیرى اجراى قطعنامه ۵۹۸ نمود. وى در سالهاى ۱۳۶۷ و ۱۳۶۸ دوبار به تهران و بغداد سفر کرد، اما نتوانست موافقت دولتین ایران و عراق را براى آغاز مذاکرات صلح و اجراى قطعنامه ۵۹۸ به دست آورد.
ایران در سال ۱۳۶۸ براى شکستن بن بست مذاکرات ، پیشنهاد عقب نشینى همزمان نیروها و مبادله اسرا را مطرح کرد، اما دولت عراق بار دیگر پیشنهاد عقب نشینى نیروها را به مرزهاى شناخته شده بین المللى موکول به حل مساله اروند رود کرد. دولت عراق در این زمینه اعلام داشت :
تا زمانى که ایران حق حاکمیت عراق بر اروند رود را نپذیرد، عقب نشینى نیروها انجام خواهد شد (۷۰).
دولت عراق در اتخاذ این مواضع غیر اصولى از حمایت کشورهاى عربى نیز برخوردار بود. به عنوان مثال در قطعنامه کنفرانس سران عرب در مراکش ‍ در اواخر خرداد ۱۳۶۸ آمده است : کنفرانس همبستگى کامل خود را با عراق حفظ وحدت و یکپارچگى خاک خود و حاکمیت عراق بر شط العراب (اروند رود) رامورد تایید قرار مى دهد (۷۱). این مساله در اجلاسکمیته دائمى همکاریهاى عربى – آفریقایى در کویت نیز تکرار شد.
حمایتهاى یک طرفه رهبران کشورهاى عربى از عراق موجب پافشارى این کشور در مواضع غیر اصولى خود و در نتیجه ادامه بن بست مذاکرات صلح بین ایران و عراق شد. علاوه بر آن برخى از دولتهاى غربى نیز منافع خود را در ادامه بن بست مذاکرات صلح مى دیدند. دولتهاى مذکور بویژه آمریکا خواستار ادامه حالت ((نه جنگ صلح )) تا زمانى که تغییرى در سیاست خارجى ایران نسبت به غرب مشاهده نشود، بودند.
در این میان دولت اتحاد جماهیر شوروى سابق ، از اجراى قطعنامه ۵۹۸ حمایت مى کرد و خواستار خروج نیروهاى عراقى از اراضى اشغالى ایران بود. گنادى گراسیموف سخنگوى وزارت خارجه شوروى در خرداد ماه سال ۱۳۶۸ اظهار داشت : اتحاد جماهیر شوروى از قطعنامه ۵۹۸ سازمان ملل متحد حمایت مى کند و تاکید دارد که نیروهاى ارتش عراق باید ضمن خروج از سرزمینهاى ایران در نوار مرزى تعیین شده در قرار داد ۱۹۷۵ الجزایر استقرار یابند.(۷۲)

درباره ی مدیریت

مطلب پیشنهادی

قطعنامه‌های سازمان ملل در خصوص جنگ تحمیلی

در این مقاله برآنیم تا نقش بزرگترین سازمان ملل متحد که نقش اصلی در کنترل …

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *